6.7.1 Ruim begrip bestuur?

In de eerste benadering zou kunnen worden uitgegaan van een meer omvattend begrip ‘bestuur’ in Boek 2 BW wat betreft bestuurdersaansprakelijkheid en eventueel ook wat betreft op bestuurders rustende verplichtingen. Elke persoon die direct of indirect de rechtspersoon bestuurt zou dan onder het begrip bestuurder vallen, ongeacht of de betrokkene in overeenstemming met Boek 2 BW en de statuten rechtsgeldig tot bestuurder is benoemd. De bevoegdheid tot het vertegenwoordigen van de rechtspersoon zou dan moeten worden voorbehouden aan het formele bestuur respectievelijk de formele bestuurders conform de reeds bestaande wettelijke regeling in Nederland en Curaçao.

Deze benadering is minder eenvoudig dan op het eerste gezicht lijkt. De wet bevat geen definitie of omschrijving van wat besturen is, maar op basis van de wet en de rechtspraak kunnen we wel vaststellen of een (rechts)persoon een formele bestuurder is. Daarmee staat vast wie wordt bedoeld als in de wet naar ‘het bestuur’ wordt verwezen. Dit is naast de bevoegdheid tot vertegenwoordiging van belang voor de vraag op wie de in de wet genoemde verplichtingen rusten. De wet bevat een hele serie verplichtingen, waarvan er hier enkele worden genoemd:

Het is van belang dat vaststaat op wie deze en andere verplichtingen (in ieder geval) rusten en wie daarvoor kan worden aangesproken. In de par. 3.2.4 en 4.11 kwam aan de orde dat de wet voorziet in een regeling op grond waarvan op quasi-bestuurders verplichtingen kunnen komen te rusten die tot het takenpakket van het formele bestuur horen. Hierbij kan worden gedacht aan de administratieplicht en de plicht jaarlijks een jaarrekening op te stellen (en in Nederland: tijdig te deponeren). De vraag of op een quasi-bestuurder verplichtingen rusten komt (in beginsel) pas aan de orde in een procedure waarin de betrokkene persoonlijk aansprakelijk is gesteld.2 Als er voor zou worden gekozen om in de wet van een ruim begrip ‘bestuurder’ uit te gaan, zou dit enkel betrekking moeten hebben op de mogelijkheid om een quasi-bestuurder als bestuurder aansprakelijk te stellen. In de huidige wettelijke regeling is het immers in alle andere gevallen – in het bijzonder wat betreft de vertegenwoordiging van de rechtspersoon en de bestuursverplichtingen – duidelijk wat met bestuur en wie met bestuurder wordt bedoeld.

Bovendien, als eerder aangegeven, maak ik een onderscheid tussen quasi-bestuurders te goeder trouw en degenen bij wie de goede trouw ontbreekt. Het wel of niet te goeder trouw zijn ziet in dit verband enkel op de vraag of er een grondslag is voor hun handelen (overeenkomst met het bestuur, zaakwaarneming) of niet (eigenmachtig optreden, negeren van de bestuursautonomie). Als in de wet van een ruim begrip ‘bestuur’ zou worden uitgegaan, en beide hier genoemde groepen quasi-bestuurders daaronder zouden vallen, ontstaat de noodzaak om in kaart te brengen ten aanzien van welke bepalingen differentiatie nodig is. Zo is het evident dat op de quasi-bestuurder die zelf één enkele bestuurshandeling verricht of als schaduwbestuurder afdwingt, in het algemeen niet de bestuursverplichtingen van het formele bestuur rusten.

Op grond van het voorgaande is er wat voor te zeggen om het begrip bestuur, zoals dat thans in de wet wordt gehanteerd, geen andere inhoud te geven. Om met Timmerman te spreken: “Er is ook zoiets als het belang van simpele wetteksten”.3 Het alternatief is de regeling inzake quasi-bestuurders (enigszins) aan te passen. Deze (bescheiden) aanpassingen worden in de volgende paragraaf besproken.