7.7. De invloed van organisaties op technologische innovaties

Zoals eerder opgemerkt onderscheidt Rogers1 in zijn `perceived attributes theory' verschillende variabelen aan de hand waarvan innovaties worden beoordeeld. Deze zijn:

Perceptie van deze factoren door de persoon of organisatie die de innovatie eventueel zal gaan toepassen is bepalend en niet zozeer hoe deze factoren objectief in werkelijkheid scoren. Uit onderzoek is gebleken dat individuen die graag risico nemen of een voorliefde voor innovatie hebben sneller een innovatie gaan uitproberen dan voorzichtige mensen. Daarbij geldt volgens Rogers dat: "An individual is more likely to adopt an innovation if more of the other individuals in his or her personal network have adopted previously."2

In het communicatieproces rond innovatie speelt de geloofwaardigheid van de `communicator' een belangrijke rol spelen. Secord & Backman rapporteren dat experimenten van Asch al in 1952 aantoonden dat: "the meaning of the communication is partially determined by the reputation of the person who makes the statement."3

Rogers bevestigt dat: "Opinion leaders are more innovative than their foliowers."4 Bij internetinnovaties is mede bepalend of de innovatie vanuit een ontwerpersperspectief (`developer-based') wordt gezien of vanuit de gebruiker van de innovatie (`adopter-based'). Bij de developer-based visie is technologische superioriteit van de innovatie ten opzichte van de bestaande situatie bepalend, terwijl het bij de adopter-based benadering gaat om de gebruiker van de innovatieve technologie en het voordeel dat het biedt om de gewenste verandering tot stand te brengen. Carr schrijft daarover: "Human control over the innovation is a key issue, and it is considered essential to understand the social context in which it will be used and the function it will serve."5 Rogers6 wijst in zijn `innovation decision process theory' erop dat er vijf fasen zijn die een potentiële `adopter' van een innovatief technologisch proces doorloopt:

Voor organisaties, die openstaan voor innovaties onderscheiden Fairchild & Ribbers als bepalende factoren voor adoptie:

Rogers' theorie over hoe innovaties zich verspreiden binnen de samenleving (bekend als de `Diffusion of Innovation' (D01)-theorie) heeft algemene erkenning gekregen. De variabelen zijn in meerdere studies getest en relevant bevonden. De onderzoekers analyseerden en beoordeelden in verschillende studies ruim honderd variabelen.8 Ook hebben zij empirisch onderzocht wat de meest voorspelbare factoren waren waardoor organisaties informatietechnologische innovaties invoeren.9 Uit de bevindingen van Jeyarai, Fichman en Rogers kan geconcludeerd worden dat er voor PET drie clusters van factoren voor adoptie kunnen worden onderscheiden.10 De eerste cluster betreft de kenmerken van PET als innovatieve technologie en bevat de variabelen die betrekking hebben op de technische innovatie op zich. De tweede cluster regardeert de kenmerken die betrekking hebben op interne organisatie en bevat de variabelen die bepalend zijn op de omgeving waarbinnen de technologische innovatie verspreid wordt. Het gaat om de interne kenmerken van de organisatie die de innovatie invoert, hetgeen inhoudt dat er inzicht dient te zijn in de organisatie- of bedrijfskenmerken en de factoren die een organisatie in staat stellen de innovatie te implementeren.11 De derde cluster bevat de factoren die betrekking hebben op de externe organisatie- en omgevingsparameters die van toepassing zijn op innovaties: dit zijn factoren die bepalend zijn voor de organisatie die de innovatie toepast en de omgeving waarbinnen dit gebeurt. Het betreft daarom de kenmerken van de organisatie of het bedrijf enerzijds en de kenmerken van de omgeving en de bedrijfstak anderzijds.12 Het conceptuele model ziet er als volgt uit: