63.5 Eindstand en hartenwens

Dan nu de eindstand. Het komt er dus op neer dat titel 9.2 Awb belangrijke artikelen bevat die duidelijk maken waar de ombudsman zich mee mag bemoeien (oftewel zijn bevoegdheid), die voor het bestuur duidelijk maken dat aan onderzoeken door de ombudsman moet worden meegewerkt en dat aanbevelingen niet zomaar ter zijde mogen worden gelegd. Diezelfde titel 9.2 is niet meer van deze tijd waar het allerlei vormvereisten stelt aan het indienen van een klacht. De huidige praktijk leert dat klachten, signalen en meldingen voor het overgrote deel telefonisch worden gedaan of via de mail en nog maar zelden handgeschreven en ondertekend per post worden ontvangen. Daar zou de wetgever wat aan moeten doen. Zonder bij de tijd gebrachte Awb kan de ombudsman overigens prima uit de voeten met de bepaling dat hij onderzoek uit eigen beweging mag uitvoeren. Door die bepaling komt het er eigenlijk op neer dat de ombudsman aan iedere burger kan laten weten dat als er iets mis is gegaan in een contact met een overheid zulks vormvrij aan de ombudsman kan worden verteld. De ombudsman kiest vervolgens welke wijze van probleemoplossing het meest effectief is (interventie, even bellen met de gemeente, informatie aan de burger geven zodat deze zelf weer verder kan, ombudsbemiddeling inzetten) of kan besluiten tot een verdergaand onderzoek met als uitkomst een resultaat dat verschillende vormen kan worden gegoten waaronder een rapport met aanbevelingen.

Het gaat er niet om de ombudsman de maximale ruimte te geven zodat hij lekker kan doen waar hij zin in heeft. Het gaat erom dat de ombudsman de ruimte heeft om voor de burger het maximale te bereiken en daarvoor heeft hij een heel instrumentarium ter beschikking. En over het gebruik van dat instrumentarium legt hij vanzelfsprekend verantwoording af en is hij transparant.

De ombudsman bekijkt van zaak tot zaak welk instrument hij inzet. Daarbij komt ook steeds aan de orde hoe bestuursorganen kunnen worden aangezet tot het verbeteren van hun bestuur. Daar heeft hij de Awb niet per se voor nodig.

Tenslotte een hartenwens: als titel 9.2 in de komende 25 jaar toch wordt aangepakt dan is er hopelijk ook nog ruimte voor een uitbreiding. Dat artikel

kan ongeveer zo luiden: Het bestuursorgaan legt verantwoording af over de wijze waarop uitvoering van de aanbevelingen van de ombudsman hebben bijgedragen aan goed bestuur.

Dat zou wat wezen!