6.3.2.3 Wederrechtelijkheid (vergelding) en verzuimboeten

Bij verzuimbeboeting werken het schade-element en het impactelement anders uit dan bij vergrijpboeten. Om met de maatschappelijke impact te beginnen, die is bij een enkel aangifte- of betalingsverzuim vrijwel nihil. Mocht het publiek er al kennis van kunnen nemen, bijvoorbeeld via de vakpers, dan zal menigeen zich kunnen vinden in een relatief laag boetebedrag of zelfs het achterwege laten van een boete.

De schade als gevolg van een verzuim is van verschillende factoren afhankelijk. Zo is van belang of degene die in verzuim is, al dan niet snel tot herstel van zijn verzuim is overgegaan. De gevolgen van dergelijke verzuimen – zoals het niet tijdig indienen van de aangifte of het niet tijdig betalen van de verschuldigde belasting – zijn, denk ik, doorgaans vrij gering; de schade zal veelal hieruit bestaan dat extra administratieve handelingen moeten worden verricht, die overigens vaak ook nog langs geautomatiseerde weg plaatsvinden.1

Ook is relevant of het verzuim betrekking heeft op geld (de belastingbetaling) of op gegevens (de aangifte). Gebreken ten aanzien van betalingen kunnen over het algemeen geredresseerd worden door het opleggen van aanslagen of door te nemen invorderingsmaatregelen. De schade als gevolg van het uitblijven van belastingbetaling wordt dan alsnog ‘verhaald’. Dat neemt niet weg dat net als bij vergrijpboeten de geobjectiveerde schade een uitgangspunt kan vormen bij het bepalen van de bovengrens bij verzuimbeboeting.

Menigeen zal een fout in de gegevensaanlevering als minder ernstig beschouwen dan een verzuim in de betalingssfeer. Maar de gevolgschade bij verzuimen die zien op een (blijvend) gegevensgebrek kan aanzienlijk zijn. Denk daarbij aan de belastingplichtige die zijn aangifte inkomstenbelasting in het geheel niet indient (artikel 67a AWR), waardoor de inspecteur de aanslag ambtshalve en schattenderwijs moet vaststellen. Het bij de aanslagregeling vastgestelde verzamelinkomen vormt – als authentiek inkomensgegeven – de basis voor het toekennen van allerlei toeslagen en uitkeringen. Een te lage aanslag houdt dus niet alleen in dat te weinig belasting wordt betaald, maar ook dat er een risico bestaat dat een te hoog bedrag aan toeslagen en uitkeringen wordt uitbetaald. Hetzelfde risico doet zich overigens ook voor bij de inhoudingsplichtigen die geen, dan wel onjuiste of onvolledige aangiften loonbelasting indienen (artikel 67b AWR). Eventuele fouten in de (nominatieve) gegevensset van de loonaangifte werken namelijk door in de polisadministratie van het UWV, die op zijn beurt weer als uitgangspunt dient voor de aanslagregeling en het vaststellen van het authentieke inkomensgegeven (artikel 21, letter e, AWR).

Kortom, de schade als gevolg van het niet, onjuist of onvolledig aanleveren van gegevens kan behoorlijk groot zijn, met name in de gevallen waarin die gegevens mede worden gebruikt door andere instanties.2 Daarbij wordt opgemerkt dat het risico op gevolgschade ook afhankelijk is van de mate van controle op de juistheid, volledigheid en tijdigheid van de gegevens.