4.8.2 Beperkte toegang faillissementsdossiers CIR

In paragraaf 4.3.5 ben ik ingegaan op het CIR Besluit en de stukken en gegevens die volgens dat besluit gepubliceerd moeten worden in het CIR. In diezelfde paragraaf heb ik mij op het standpunt gesteld dat het CIR Besluit niet ver genoeg gaat. Mijns inziens zouden bijvoorbeeld ook uitdelingslijsten en een ontwerpakkoord ter inzage gelegd moeten worden in het CIR. Het doel van deze informatieverstrekking is om de informatiepositie van schuldeisers te verbeteren.1 Het is daarom de vraag of het voor de hand ligt dat (alle onderdelen van) het CIR voor iedereen toegankelijk is.2 Verdedigbaar is dat de wet zou moeten bepalen dat de faillissementsdossiers in het CIR, waarin faillissementsverslagen en andere informatie over de afwikkeling van het faillissement is opgenomen, uitsluitend toegankelijk is voor (boedel)schuldeisers, de schuldenaar en andere belanghebbenden.3 In België wordt de toegang tot RegSol op die manier beperkt. Deze toegang kan nog verder worden beperkt, door onderdelen van het faillissementsdossier die niet voor alle toegangsgerechtigden relevant zijn slechts beschikbaar te maken voor degenen die belang hebben bij deze informatie.

Een nadeel van het beperken van de toegang tot het faillissementsdossier in het CIR is dat het tijd kost om op basis van een individuele beslissing toegang te verlenen aan belanghebbenden. Het toelaten van schuldeisers tot een specifiek faillissementsdossier is eenvoudiger als het verlenen van toegang wordt gekoppeld aan de verificatie van een vordering. Het systeem zou dan zo ingesteld moeten worden dat de curator vorderingen die via het systeem worden ingediend voorlopig kan erkennen, waarna een schuldeiser direct toegang heeft tot het dossier. Als een vordering door de curator wordt betwist en degene die de vordering heeft ingediend toegang wenst tot het dossier, zou de rechter-commissaris hierover een beslissing kunnen nemen door een dergelijke vordering al dan niet voorwaardelijk te erkennen (vgl. art. 125 Fw). Eenzelfde systematiek kan gehanteerd worden voor belanghebbenden: in eerste instantie kan de curator toegang tot een faillissementsdossier verschaffen aan belanghebbenden. Weigert de curator de toegang, dan kan de vermeend belanghebbende hiertegen in beroep bij de rechter-commissaris.

Een tweede nadeel van beperkte toegang is dat deze beperking makkelijk kan worden omzeild door bijvoorbeeld middels cessie een relatief kleine vordering te verkrijgen. Vanaf dat moment is de cessionaris immers schuldenaar in het faillissement. Als het enige doel van deze cessie is om toegang te krijgen tot het faillissementsdossier, is dit mogelijk misbruik van bevoegdheid (art. 3:13 BW). Dergelijk misbruik kan (deels) worden voorkomen, maar dat betekent dat een curator tijd kwijt is aan het doen van onderzoek hiernaar. Ook kost het de curator en rechter-commissaris tijd als hierover geschillen ontstaan. Een laatste nadeel dat ik hier noem is dat het de deur opent voor particuliere initiatieven om faillissementsdossiers te verzamelen en tegen betaling beschikbaar te stellen.4 Komt een dergelijk initiatief van de grond zonder dat bijvoorbeeld de Autoriteit Persoonsgegevens hiertegen optreedt, dan heeft het weinig toegevoegde waarde dat het dossier in het CIR niet voor iedereen toegankelijk is. Dergelijke initiatieven kunnen de pas worden afgesneden door net als in België het verzamelen, verwerken of mededelen van (onderdelen uit) faillissementsdossiers strafbaar te stellen.