1.7.2 Privaatrechtelijke handhaving of private handhaving van mededingingsrecht?

Private enforcement van mededingingsrecht wordt ook wel omschreven als de handhaving van mededingingsrecht door initiatief of interventie van een private partij.1 Onder deze definitie vallen echter ook Machten die private personen indienen bij de mededingingsautoriteiten (zoals de Europese Commissie en de NMa). Zo kan sprake zijn van publiekrechtelijke handhaving van mededingingsrecht, veroorzaakt door het initiatief van een particulier (natuurlijke persoon of rechtspersoon). Tevens kan worden gedacht aan een particulier die als belanghebbende deelneemt in een á lopende procedure tussen een mededingingsautoriteit en de natuurlijke persoon of rechtspersoon aan wie de overtreding van de mededingingsregels kan worden toegerekend (op communautair niveau bij het Gerecht van Eerste Aanleg, op nationaal niveau in beroep bij de Rechtbank Rotterdam, sector bestuursrecht en in hoger beroep bij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven).2 Deze vormen van handhaving worden in dit boek niet onder de noemer 'privaatrechtelijke handhaving' begrepen.

Komninos definieert private enforcement als 'a litigation, in which private parties advance independent civil claims or counterclaims based on the EC competition provisions'.3 Ik heb er in dit boek bewust voor gekozen niet te spreken over 'private handhaving' maar over 'privaatrechtelijke handhaving'. Dat wil zeggen handhaving door middel van een rechtsfiguur uit het privaatrecht. In de inleiding definieerde ik privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht als het instellen van een vordering door een particulier of een als civiele partij handelende overheid voor de nationale burgerlijke rechter of een scheidsgerecht, op grond van een schending van de regels van het mededingingsrecht, met behulp van een rechtsfiguur uit het privaatrecht.4 Alhoewel het begrip privaatrechtelijke handhaving niet makkelijk te definiëren valt, is dit mijns inziens de minst slechte definitie. Het moet gaan om een civiele procedure waarbij een of meerdere procespartijen ageren tegen een (vermeende) overtreder van de mededingingsregels. Deze civiele procedure moet een burgerlijk recht tot inzet hebben, zoals bijvoorbeeld het recht op schadevergoeding wegens onrechtmatige daad of ongerechtvaardigde verrijking. Een vordering uit onverschuldigde betaling is ook denkbaar. Daarnaast kan het inroepen van de nietigheid van een overeenkomst bij een vordering tot nakoming van een overeenkomst die in strijd is met de mededingingsregels zeer effectief zijn. Tevens valt te denken aan een rechterlijk verbod of bevel ter zake van (dreigend) onrechtmatig handelen of nalaten.