4.2. De formeel bestuurder en zijn taak

Onder een formeel of statutair bestuurder verstaat men de natuurlijke of rechtspersoon die conform de wettelijke bepalingen rechtsgeldig als zodanig is benoemd door het daartoe bevoegde orgaan van de bestuurde rechtspersoon (zie par. 4.2.2).1 Het is niet juist om een persoon als bestuurder aan te merken louter op grond van een inschrijving als bestuurder in het handelsregister.2 De formeel of statutair bestuurder maakt deel uit van het orgaan dat de bestuurderstaak uitoefent, te weten het bestuur. Het bestuur heeft de autonome bevoegdheid om de rechtspersoon te besturen.3Artt. 2:129/239 BW bepalen in dat kader dat – behoudens beperkingen volgens de statuten4 – het bestuur belast is met het besturen van de vennootschap.5 Het bestuur moet zich daarbij richten naar het belang van de vennootschap. Bij het bestuur berust de leiding van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming.6

Het is lastig om een sluitende definitie van “bestuur” of “besturen” (van een rechtspersoon) te geven.7 De concrete invulling van die begrippen hangt af van de aard van de rechtspersoon, diens statutaire doelstellingen en bevoegdheidsverdeling en diens feitelijke activiteiten.8 Onder “bestuur” of “besturen” kan worden verstaan: de leiding van de vennootschap bij de dagelijkse gang van zaken, het maken van plannen voor de toekomst, het bepalen van de strategie van de vennootschap en het uitstippelen van het beleid.9 Principe II.1 (Taak en werkwijze) van de Corporate Governance Code uit 2008 bepaalt in dat kader het volgende: “Het bestuur is belast met het besturen van de vennootschap, hetgeen onder meer inhoudt dat het verantwoordelijk is voor de realisatie van de doelstellingen van de vennootschap, de strategie met het bijbehorende risicoprofiel, de resultatenontwikkeling en de voor de onderneming relevante maatschappelijke aspecten van ondernemen.” Principe 1.1 van de Nederlandse Corporate Governance Code 2016 (die met ingang van 1 januari 2017 geldt) bepaalt: “Het bestuur is verantwoordelijk voor de continuïteit van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming. Het bestuur richt zich op de lange termijn waardecreatie van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en weegt daartoe de in aanmerking komende belangen van de stakeholders. […]”.

Het begrip “bestuur” dient in ruime zin te worden opgevat. Niet alleen de dagelijkse leiding, maar ook dagelijks terugkerende handelingen die het bestuur pleegt te verrichten, vallen onder het begrip “bestuur”.10 Het bestuur is niet alleen bevoegd tot het voorbereiden en uitvoeren van handelingen die rechtstreeks onder de statutaire doelomschrijving vallen. Het bestuur is eveneens bevoegd tot het voorbereiden en uitvoeren van handelingen die naar gebruik en redelijkheid en billijkheid uit het statutaire doel voortvloeien en daarmee samenhangen, zoals het aangaan van leningen en borgtochten.11 Daarnaast komen het bestuur specifiek in wetgeving vermelde bevoegdheden toe. Daarbij valt te denken aan taken in het kader van een splitsing en fusie.12 Voor een uitgebreidere behandeling van de begrippen “bestuur” en “besturen” wordt verwezen naar andere literatuur.13