17.5.2.4 Toonderaandelen

Ook toonderaandelen kunnen door middel van een beschikking van de ondernemingskamer worden overgedragen.1 Binnen het stelsel van het goederenrecht zou dat kunnen worden gerealiseerd door een bevel tot levering met de lange hand of constitutum possessorium2 dat door reële executie ten uitvoer wordt gelegd.3

Om praktische redenen heeft het echter de voorkeur dat de aandelen door middel van bezitsverschaffing worden geleverd. Een belangrijk kenmerk van toonderaandelen is immers dat de rechthebbende zich als zodanig kan legitimeren met het aandelenbewijs.4 Een levering door bezitsverschaffing kan worden bewerkstelligd door een bevel daartoe aan de getroffen aandeelhouder, dus min of meer in lijn met de oude rechtspraak.5

Een alternatief zou zijn dat het eigendom van de toonderaandelen reeds in de beschikking overgaat en dat bij wijze van het regelen van de gevolgen van deze (onmiddellijke) voorziening de getroffen aandeelhouder wordt geboden om de aandelenbewijzen af te geven aan de tijdelijke beheerder.

In de praktijk zal het niet altijd mogelijk zijn om te controleren of de oorspronkelijke aandeelhouder al zijn aandelenbewijzen heeft afgegeven aan de tijdelijke beheerder. Een ander kenmerk van toonderaandelen is immers dat de vennootschap niet beschikt over een register waarin staat genoteerd wie welke aandelen houdt. Op basis van eerdere contacten met aandeelhouders, bijvoorbeeld tijdens aandeelhoudersvergaderingen en in het kader van de perikelen die hebben geleid tot het treffen van de desbetreffende (onmiddellijke) voorziening, kan de vennootschap wel een beeld hebben van wie de aandeelhouders zijn en welke aandelen zij houden. Dat beeld is echter niet noodzakelijkerwijs correct, omdat de aandelenbewijzen in de tussentijd buiten het zicht van de vennootschap van eigenaar kunnen zijn gewisseld.

Het kan dus gebeuren dat een getroffen aandeelhouder niet al zijn aandelen overdraagt aan de tijdelijke beheerder en door middel van een stroman blijft stemmen op de niet afgegeven aandelen. Om de getroffen aandeelhouder te stimuleren al zijn aandelen af te geven, zou het bevel daartoe met een dwangsom kunnen worden versterkt.6 Verwezen zij voorts naar par. 17.5.4.3.