2.6.1 Voorkomen dat derden zich baseren op vertekende gegevens in de jaarrekening

De minister heeft verschillende keren opgemerkt dat de jaarrekening van een groepsmaatschappij dikwijls geen betrouwbaar beeld en soms zelfs een misleidend beeld geeft van de financiële positie van de groepsmaatschappij.1 Er kan volgens hem slechts een zinvol oordeel worden gevormd ten aanzien van de financiële positie van de groep als geheel. Een deel van de Sociaal-Economische Raad (hierna: ‘SER’) onderschrijft dit standpunt van de minister en noemt een vijftal redenen waarom de jaarrekening van een groepsmaatschappij een vertekend beeld kan geven.2 In de eerste plaats kan een groepsmaatschappij doorgaans een hoger bankkrediet krijgen omdat de moedermaatschappij in de regel instaat voor de terugbetaling. Ten tweede draagt een moedermaatschappij binnen de groep bepaalde algemene kosten die niet worden omgeslagen over de overige groepsmaatschappij(en). Daarnaast hebben leveringen van grondstoffen, materialen en halffabricaten binnen de groep een vertekenende invloed op de omzet en de resultaten van de groepsmaatschappijen. Voorts wordt erop gewezen dat transacties tussen groepsmaatschappijen die tot eenzelfde fiscale eenheid behoren vaak niet tegen commerciële voorwaarden worden afgerekend. Tot slot geschiedt de financiering van een groepsmaatschappij doorgaans door middel van een renteloos rekening-courantkrediet van de moedermaatschappij.

Als een groepsmaatschappij gebruikmaakt van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime wordt voorkomen dat derden zich baseren op de eventueel vertekende gegevens uit de jaarrekening.3

Ik sluit mij aan bij Houwen, Beckman en Nass die kritisch staan tegenover bovenstaande redenering.4 Beckman erkent dat de financiële positie van een groepsmaatschappij over het algemeen afwijkt van die van een rechtspersoon die niet tot een groep behoort.5 Als een rechtspersoon tot een groep behoort, brengt dit doorgaans bepaalde voordelen met zich die een rechtspersoon die niet tot een groep behoort niet heeft. Dit betekent echter niet dat de jaarrekening van de groepsmaatschappij een vertekend beeld geeft van haar financiële positie. Er zijn veel meer omstandigheden waardoor de jaarrekeningen van rechtspersonen niet altijd goed vergelijkbaar zijn. Beckman denkt daarbij onder meer aan de locatie van de onderneming, de kwaliteit van de machines, de opleiding van het personeel en het management. Daarnaast wijs ik zelf op het gebruik van verschillende winstbegrippen in jaarrekeningen, waardoor cijfers moeilijker zijn te vergelijken.6

Houwen wijst daarnaast op het optionele karakter van de jaarrekeningvrijstelling van het groepsregime.7 Ik ben het met hem eens dat als de jaarrekening van een groepsmaatschappij daadwerkelijk een vertekend beeld zou geven van de financiële positie, het veel meer voor de hand ligt om alle groepsmaatschappijen per definitie vrij te stellen van de verplichting om een jaarrekening openbaar te maken en niet om hen hiervan slechts onder voorwaarden vrij te stellen.