6.4.3.3 Voorwaardelijk opzet

Uit het strafrecht is ook de notie van voorwaardelijk opzet overgenomen. Opzet als element van de delictsomschrijving van vergrijpboetes omvat aldus tevens voorwaardelijk opzet. Daarvan is sprake wanneer de belastingplichtige bewust (wetens) de aanmerkelijke kans op een fiscale fout aanvaardt en – door toch door te zetten – die kans bovendien op de koop toe neemt (willens). Ook kwam vooral in wat oudere jurisprudentie wel de formulering voor dat de belastingplichtige willens en wetens het ‘geenszins als denkbeeldig te verwaarlozen risico’ had aanvaard dat (bijvoorbeeld) te weinig belasting zou worden betaald.1 Waar het om gaat is dat ook voor voorwaardelijk opzet vereist is dat zowel het wetens- als het willens-element aanwezig zijn.2

Het wetens-element houdt in dat er daadwerkelijk sprake moet zijn geweest van de bewustheid van de aanmerkelijke kans dat te weinig belasting zou worden geheven.3 Het willens-element betekent dat die wetenschap (van de aanmerkelijk kans op een fout) de belastingplichtige er niet van heeft weerhouden om tóch verkeerd te handelen, waarmee hij aldus de kans dat de fout zich ook daadwerkelijk manifesteert, heeft aanvaard.4 Nadrukkelijk is de wetenschap alleen niet voldoende: de boeteling moet de aanmerkelijke kans ook bewust hebben aanvaard (‘op de koop toe hebben genomen’).5 Evenmin is de enkele omstandigheid dat de belastingplichtige het risico heeft aanvaard dat te weinig belasting zou worden voldaan, voldoende voor voorwaardelijk opzet.6 Ten slotte moet de aanmerkelijke kans in objectieve zin aanwezig zijn (geweest).7