3.2.2 Aard en omvang van het gebruik van de société en commandite in Frankrijk

In de eerste helft van de 19^e eeuw werd de société en commandite veelvuldig gebruikt.1 Dit succes was te danken aan de omstandigheid dat het de eerste vennootschapsvorm was die het mogelijk maakte de aansprakelijkheid van althans een deel van de vennoten te beperken.2 Zeker de variant van de société en commandite par actions kon zich in grote belangstelling verheugen:3 deze vorm maakte het de ondernemer mogelijk kapitaal aan te trekken uit verschillende bronnen en maakte het de investeerder mogelijk gelden gespreid te investeren zonder financiële risico’s die uitgingen boven het door hem in elk van deze ondernemingen geïnvesteerde bedrag. Daarbij kwam dat voor de oprichting van de toen net geïntroduceerde rechtsvorm van de société anonyme, de Franse tegenhanger van de Nederlandse N.V. die als alternatief voor de société en commandite par actions zou kunnen dienen, de goedkeuring van de overheid vereist was. Het verkrijgen van deze goedkeuring was zowel inhoudelijk als procedureel een complexe aangelegenheid, en ook het behouden van een eenmaal verkregen goedkeuring was geen sinecure.4 Gedeeltelijk door de slechte economische omstandigheden in de tweede helft van de 19^e eeuw in Frankrijk, en ook door de afbladderende reputatie van commanditaire vennootschappen als gevolg van de talrijke zwendelpraktijken die door middel van deze rechtsvorm werden uitgeoefend5 liep hun aantal gestaag terug. De reparatiewetgeving die aan deze schandalen een einde probeerde te maken maakte haar voor de praktijk minder aantrekkelijk en leidde tot een verdere afname in de belangstelling voor deze rechtsvorm.6 De spreekwoordelijke genadeklap werd uitgedeeld in 1925, toen het in Frankrijk mogelijk werd een société à responsabilité limitée, de Franse tegenhanger van de Nederlandse B.V., op te richten.7 Deze bood een beperkte aansprakelijkheid aan alle vennoten, en was wat haar juridische inrichtingsvrijheid betreft nagenoeg even flexibel als de société en commandite simple. Sindsdien leidt deze laatste een relatief zieltogend bestaan: in 2007 bestonden in Frankrijk slechts 2629 sociétés en commandite simple en sociétés en commandite par actions tezamen,8 wat wel heel schril afsteekt tegen de 1.179.170 sociétés a responsabilité limité in dat jaar.9 Een gezaghebbend Frans handboek over het vennootschapsrecht gaat zelfs zover de société en commandite als in de praktijk nauwelijks gebruikte rechtsvorm in het geheel niet te behandelen.10 Er is een aantal redenen voor de geringe belangstelling voor deze rechtsvorm:

Ook de in 199412 in het Franse recht geïntroduceerde société par actions simplifiée vormt, gezien haar grote inrichtingsvrijheid,13 een geduchte rivaal van de société en commandite.14 Datzelfde geldt – meer nog dan voorheen al het geval was – voor de société à responsabilité limitée, die recentelijk is geflexibiliseerd.15 Toch hebben enige beursgenoteerde ondernemingen als Michelin,16 Hermes17 en Euro Disney18 voor de société en commandite gekozen, in de vorm van de société en commandite par actions.19 Aannemelijk is dat deze bedrijven juist voor deze rechtsvorm hebben gekozen als beschermingsmaatregel tegen een vijandige overname.20 Ook in het bancaire circuit, de onroerend-goedpraktijk en de internationale handel wordt de société en commandite geregeld gebruikt.21 Als voordelen worden genoemd:

Nagenoeg alle sociétés en commandite hebben tegenwoordig uitsluitend een of meer kapitaalvennootschappen als gecommanditeerd vennoot, zodat het aan die positie inherente nadeel van de onbeperkte hoofdelijke verbondenheid minst genomen beheersbaar wordt gemaakt.23