De (onmiddellijke) voorzieningen van de enquêteprocedure (IVOR nr. 105) 2017/17.5.3.3:17.5.3.3 Wie houdt welke aandelen?

De (onmiddellijke) voorzieningen van de enquêteprocedure (IVOR nr. 105) 2017/17.5.3.3

17.5.3.3 Wie houdt welke aandelen?

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Voor een geslaagde tijdelijke overdracht van aandelen ten titel van beheer moet worden geïdentificeerd welke aandelen worden gehouden door de aandeelhouder waarvan het gedrag aanleiding geeft tot deze (onmiddellijke) voorziening.

De tijdelijke beheerder moet immers weten welke aandelen deze in beheer heeft, zodat hij in staat is de daaraan verbonden bevoegdheden, rechten en plichten uit te oefenen en na te leven. Ook de vennootschap heeft er belang bij te weten welke aandelen ten titel van beheer zijn overgedragen, zodat zij in het kader van aandeelhoudersvergaderingen weet ten aanzien van welke aandelen enkel de tijdelijke beheerder een stem kan uitbrengen.

Bij de vennootschappen waarbij tijdelijke overdracht van aandelen ten titel van beheer bij mijn weten is toegepast, ging het steeds om overzichtelijke situaties waarin duidelijk was wie welke aandelen hield, bijvoorbeeld omdat dit bleek uit het aandeelhoudersregister.

Het ging steeds om vennootschappen met slechts een paar aandeelhouders. In dat geval is en kon worden volstaan met het benoemen van de persoon waarvan de aandelen werden getroffen door de tijdelijke overdracht van aandelen ten titel van beheer. Als deze persoon zich meldt tijdens een aandeelhoudersvergadering is duidelijk welke rechten hij (niet) kan uitoefenen.

Bij beursvennootschappen is de situatie minder overzichtelijk. Wie de deelgenoten zijn, is niet kenbaar uit één centrale administratie.

Er zijn honderden zo niet duizenden aandeelhouders en hun samenstelling en aandelenbezit wisselt steeds, soms zelfs iedere seconde.

Deze veranderingen worden niet in het aandeelhoudersregister geregistreerd. Het aandeelhoudersregister vermeldt immers de naam van de intermediair, maar binnen de context van de rechtspersoon worden de deelgenoten gezien als de aandeelhouders (par. 17.5.3.3).1 Wie deze deelgenoten zijn, wordt geadministreerd door de intermediairs.

Daarbij dient voor ogen te worden gehouden dat er in de praktijk dikwijls verschillende schakels zitten tussen de (eerste) intermediair en (uiteindelijke) deelgenoot. Een deel van deze schakels kan zich in het buitenland bevinden.

Het komt bijvoorbeeld voor dat een buitenlandse partij zijn eveneens buitenlandse broker opdracht heeft gegeven om aandelen in een Nederlandse beurs NV voor hem te kopen en de aangekochte aandelen zijn geadministreerd op een effectenrekening bij deze broker. Deze broker kan op zijn beurt weer de desbetreffende aandelen aanhouden via een Nederlandse bank.

Er kan ook sprake zijn van meer tussenschakels en daarnaast kan de desbetreffende aandeelhouder deze aandelen ook aanhouden op verschillende effectenrekeningen bij verschillende partijen.

Indien de ondernemingskamer wil vaststellen welke aandelen ten titel van beheer moeten worden overgedragen, zijn de navolgende mogelijkheden beschikbaar. Ook de beperkingen daarvan passeren de revue.

Bij het regelen van de gevolgen van de tijdelijke overdracht van aandelen ten titel van beheer zou de getroffen aandeelhouder kunnen worden bevolen om opgave te doen van zijn aandelenbezit, eventueel versterkt met een dwangsom.2

In voorkomende gevallen zal degene die om de (onmiddellijke) voorziening heeft verzocht, twijfels kunnen hebben over de getrouwheid van die opgave.

Een controlemogelijkheid dienaangaande is het bevelen van de vennootschap om haar kennis van het aandelenbezit van de getroffen aandeelhouder te delen met de tijdelijke beheerder. De vennootschap heeft in het verleden mogelijk (deels) inzage gehad in het aandelenbezit van de desbetreffende aandeelhouder. Voorafgaand aan aandeelhoudersvergaderingen zal de aandeelhouder zijn aandelenbezit moeten aantonen.3 Tevens is daarover mogelijk opening van zaken geëist als voorwaarde om in te stemmen met een verzoek van de aandeelhouder om een gesprek met het bestuur. De informatie van de vennootschap kan echter gedateerd zijn ten tijde van de overdracht van de aandelen ten titel van beheer.

Een verdere optie om het aandelenbezit van de desbetreffende aandeelhouder in kaart te brengen is het verlangen van opening van zaken bij (de wel in het aandeelhoudersregister vermelde) intermediair(s). Of dat soelaas zal bieden is sterk de vraag. Zo zullen de in het aandeelhoudersregister vermelde intermediairs in voorkomende gevallen slechts een beperkt zicht hebben op wie uiteindelijk de deelgenoten zijn, bijvoorbeeld omdat zij slechts een tussenschakel zijn. Om uit te zoeken welke intermediairs en tussenschakels instrumenteel zijn in het aandelenbezit van de desbetreffende aandeelhouder, moeten vele administraties worden geraadpleegd en – gezien het tempo van de beurshandel – ook nog eens tegelijkertijd. Dat lijkt praktisch gezien onhaalbaar. Dan is er ook nog de kans dat (buitenlandse) intermediair of tussenschakels niet bereid zijn tot medewerking en het afdwingen van opening van zaken verzandt in de vele complicaties die executie in internationaal verband kan meebrengen.

Het bovenstaande laat onverlet dat het in voorkomende gevallen ook bij beursvennootschappen klip en klaar kan zijn welke aandelen worden gehouden door de partij tot wie de desbetreffende (onmiddellijke) voorziening zich richt. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn, indien een vennootschap op basis van een optie preferente aandelen heeft uitgegeven aan een beschermingsstichting. Als de ondernemingskamer daarin of in het gedrag van de beschermingsstichting aanleiding ziet om de desbetreffende preferente aandelen tijdelijk ten titel van beheer over te dragen, is duidelijk om welke aandelen het gaat, althans indien de (desbetreffende klasse van) preferente aandelen niet ook aan andere partijen dan de beschermingsstichting zijn uitgegeven.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.