10.5.3.3 Weigeringsgronden

De artikelen 34 en 35 EEX-Vo geven een limitief aantal weigeringsgronden voor erkenning. Op grond van artikel 43 EEX-VO gelden deze gronden eveneens voor weigering van het verlof tot tenuitvoerlegging indien een partij een rechtsmiddel instelt tegen de beslissing op het verzoek om een verklaring van uitvoerbaarheid.

Op grond van artikel 34 sub 1 EEX-VO wordt een beslissing niet erkend indien de erkenning kennelijk strijdig is met de openbare orde van de aangezochte lidstaat. In een mededingingsrechtelijke zaak zou het bijvoorbeeld, zoals reeds in § 10.2 genoemd, kunnen voorkomen dat de toekenning van punitive damages in strijd zou zijn met de openbare orde van de aangezochte lidstaat.1 Ingeval fundamentele rechten van de verdediging zijn veronachtzaamd in de procedure die uiteindelijk heeft geleid tot de uitspraak waarvan erkenning of tenuitvoerlegging wordt verzocht, kan de openbare orde ook als weigeringsgrond worden ingeroepen.2 Uiteraard is van strijd met de openbare orde slechts bij hoge uitzondering sprake.3

In de zaak Renault/Maxicar heeft het HvJ EG geoordeeld dat de openbare orde van artikel 34 sub 1 EEX-vo (in het arrest ging het nog om artikel 27 sub 1 ax-verdrag) niet kan worden ingeroepen wanneer de rechter die de beslissing heeft gegeven het mededingingsrecht (artikel 82 EG) onjuist heeft toegepast.4 De rechter van de aangezochte staat mag een beslissing uit een andere verdragsluitende staat niet weigeren te erkennen enkel op grond dat zijns inziens het nationale recht of het gemeenschapsrecht in die beslissing onjuist is toegepast, aangezien anders het doel van de EEX-Vo (in het arrest ging het nog om het EEX-verdrag) zou worden doorkruist. In dergelijke gevallen dient de rechter van de aangezochte staat ervan uit te gaan, dat het in elke verdragsluitende staat bestaande stelsel van rechtsmiddelen, aangevuld door de prejudiciële procedure van artikel 234 EG, de justitiabelen voldoende garanties biedt. Het verbod van révision au fond zoals neergelegd in de artikelen 36 en 45 lid 2 EEX-Vo heeft dus tevens betrekking op de toegepaste regels van Europees mededingingsrecht.

Zoals in hoofdstuk 6 reeds is besproken, dient de tenuitvoerlegging van een arbitraal vonnis wel wegens strijd met de openbare orde te worden geweigerd indien in het arbitraal vonnis het Europees mededingingsrecht (een fundamentele bepaling van gemeenschapsrecht zoals artikel 81 EG) is geschonden (Eco Swiss/Benetton). Dit hangt samen met het feit dat het anders mogelijk zou zijn om bij een arbitrageovereenkomst met instemming van de partijen elke rechterlijke toetsing aan het Europees mededingingsrecht te omzeilen. Arbiters zouden het Europees mededingingsrecht kunnen schenden terwijl de overheidsrechter (als decentrale gemeenschapsrechter) op initiatief van partijen hier niets tegen zou kunnen verrichten (§ 6.3.3). Daar komt bij dat arbiters, anders dan de overheidsrechter, geen prejudiciële vragen kunnen stellen aan het HvJ EG (§ 6.4) en zich dus niet kunnen verzekeren van een juiste toepassing van het Europees mededingingsrecht (§ 6.3.3).

Een tweede weigeringsgrond wordt gevormd door de bij verstek gegeven beslissingen. Artikel 34 lid 2 EEX-VO bepaalt dat een beslissing niet wordt erkend indien het stuk dat het geding inleidt of een gelijkwaardig stuk, niet zo tijdig en op zodanige wijze als met het oog op zijn verdediging nodig was, aan de verweerder tegen wie verstek werd verleend, betekend of meegedeeld is, tenzij de verweerder tegen de beslissing geen rechtsmiddel heeft aangewend terwijl hij daartoe in staat was. De weigeringsgrond in artikel 34 sub 2 EEX-VO hangt direct samen met artikel 26 EEX-VO, welke bepaling aangeeft op welke wijze de rechter heeft te handelen indien de verweerder in de procedure niet verschijnt. De vraag of verweerder is verschenen ex artikel 34 sub 2 EEX-VO dient autonoom te worden uitgelegd.5

De derde weigeringsgrond kan zich voordoen ingeval de beslissing onverenigbaar is met een tussen dezelfde partijen in de aangezochte lidstaat gegeven beslissing.6 De in de EEX-VO opgenomen regeling betreffende litispendentie en samenhang, zoals opgenomen in de artikelen 27 EEX-VO e.v., tracht deze onverenigbare beslissingen en erkenningsproblemen te voorkomen.7

De vierde weigeringsgrond kan zich voordoen ingeval de beslissing onverenigbaar is met een beslissing die vroeger in een andere lidstaat of in een derde land tussen dezelfde partijen is gegeven in een geschil dat hetzelfde onderwerp betreft en op dezelfde oorzaak berust, mits deze laatste beslissing voldoet aan de voorwaarden voor erkenning in de aangezochte lidstaat.