4.5.3 Beperkte aansprakelijkheid zonder rechtspersoonlijkheid

Een persoon is met zijn gehele vermogen voor zijn schulden aansprakelijk. In Frankrijk is dit uitgangspunt neergelegd in artikel 2284 Code civil: “Quiconque s’est obligé personnellement est tenu de remplir son engagement sur tous ses biens mobiliers et immobiliers, présents et à venir.” De negentiende-eeuwse juristen Aubry en Rau worden in Frankrijk gezien als de grondleggers van dit uitgangspunt. In Nederland is het neergelegd in artikel 3:276 BW. Het EIRL- regime en het voorgestelde ZBA-regime geven een uitzondering op dit uitgangspunt. In Frankrijk werd al eerder een uitzondering gemaakt met de invoering van de trust (fiducie) in 2007.1 Ook bij de trust gaat het om een handelen in hoedanigheid, waarbij aan dat handelen bepaalde rechtsgevolgen, waaronder vermogensscheiding, worden verbonden. De Franse trust heeft een beperkt toepassingsbereik, maar in conceptuele zin was haar introductie een belangrijke stap op weg naar de EIRL. Nederland kan de ZBA invoeren en de trust desgewenst (nog) niet.

Het EIRL-regime houdt in dat de persoon in wiens naam de onderneming wordt gedreven niet in privé aansprakelijk is voor de schulden die hij als ondernemer aangaat. Het betreft een full shield aansprakelijkheidsbeperking zonder rechtssubjectiviteit. Dit aspect van het EIRL-regime is vernieuwend en opmerkelijk, maar het systeem van onze wet verzet zich er niet tegen. Meijers heeft verdedigd dat rechtspersoonlijkheid gerechtvaardigd moet zijn door bepaalde van individuele betrokkenen geabstraheerde belangen.2 Ik stel het iets ruimer: rechtspersoonlijkheid moet worden gerechtvaardigd door voldoende belangen. Dit geldt ook voor vermogensscheiding en voor beperkte aansprakelijkheid. De ZBA doorstaat deze toets,3 net als de eenpersoons-BV en de M-BA.