2.4.1.2 Relativiteit

Uit de bewoordingen ‘jegens de ander’ uit art. 3:296 BW vloeit voort dat een verbod alleen kan worden opgelegd aan degene op wie de rechtsplicht rust om iets te doen of na te laten. De gedaagde kan niet worden veroordeeld tot naleving van een verplichting van een ander.1 Uit het wederkerige karakter van de formulering volgt dat ook het relativiteitsvereiste een rol speelt bij de beoordeling van een verbodsvordering.2 Deze voorwaarde is in de literatuur voornamelijk aan bod gekomen in het kader van de vordering tot schadevergoeding.3 In die context houdt het relativiteitsvereiste in dat de geschonden norm moet kunnen worden gerelateerd aan het geschade belang.4 Aannemelijk is dat dit voor het verbod niet anders is. De rechter zal dus steeds moeten vaststellen of de verplichting beoogt de eiser te beschermen tegen de schending zoals die dreigt.5

Het relativiteitsvereiste is vooral van belang in gevallen waarin een verbodsvordering strekt tot naleving van een wettelijke plicht. Het beschermingsbereik van zulke verplichtingen is in praktijk veelvuldig onderwerp van discussie.6 Strekt het verbod tot voorkoming of beëindiging van een inbreuk op een intellectueel-eigendomsrecht, dan leidt het relativiteitsvereiste vrijwel nooit tot problemen. Omdat deze rechten tegen iedere derde kunnen worden ingeroepen, kan worden aangenomen dat zij over het algemeen strekken tot bescherming van de belangen van de eiser.7 De persoon van de eiser kan in dit verband nog wel een rol spelen. Zo kan een licentienemer doorgaans niet (zelfstandig) een verbodsvordering instellen in geval van inbreuk op een intellectueel-eigendomsrecht.8