15.3.2.1 Publicatieverplichtingen en externe effecten

Onder het begrip "externe effecten" wordt doorgaans verstaan de omstandigheid dat individuen in hun handelen rekening zullen houden met hun individuele baten en kosten, maar dat de gevolgen van het handelen van individuen ook kosten en baten kunnen meebrengen voor derden.1 Dergelijke effecten kunnen, zoals volgt uit deze omschrijving, zowel positief als negatief zijn. Het gevolg van de aanwezigheid van externe effecten is dat het marktproces zelf niet tot optimale uitkomsten zal (kunnen) leiden. Door individuen wordt immers geen rekening gehouden met de maatschappelijke kosten en baten.2

Toegespitst op de publicatieverplichtingen voor beursvennootschappen, kan een aantal uiteenlopende externe effecten onderscheiden, zowel positieve als negatieve. Een gevolg van het opleggen van publicatieverplichtingen dat als positief extern effect kan worden aangeduid, is dat hierdoor standaardisatie van informatie plaatsvindt.3 Als gevolg hiervan nemen de (onderlinge) vergelijkbaarheid van de financiële verslaggeving en prestaties van beursvennootschappen toe.4 Omdat hierdoor de kosten van het verificatieproces van effecten van beursvennootschappen voor investeerders afnemen, neemt het netto rendement voor investeerders toe. Investeerders zullen hierdoor bereid zijn meer te betalen voor de effecten van dergelijke beursvennootschappen.5 De uit de publicatieverplichtingen voortvloeiende standaardisatie van informatie heeft hierdoor, uiteindelijk, een positief effect op de "cost of capital" van beursvennootschappen.6

Belangrijker dan dit positieve externe effect van het opleggen van publicatieverplichtingen, is echter het (negatieve) externe effect dat zich voordoet indien verplichtingen tot het publiceren van informatie voor beursvennootschappen niet bestaan. Wanneer beursvennootschappen (slechts) op vrijwillige basis informatie verstrekken zullen zij namelijk afzien van het publiceren van informatie die concurrentiegevoelig is. Publicatie van dergelijke informatie informatie die relevant is voor zogenoemde "interfirm competition" — zal met name achterwege blijven7 wanneer publicatie van deze informatie tot gevolg heeft dat de nadelen voor de concurrentiepositie van de beursvennootschap op de "productmarkt" groter zijn dan de voordelen8 die de beursvennootschap met publicatie van deze informatie zou (kunnen) behalen op de kapitaalmarkt.9Aannemelijk is verder dat dergelijke "competitive costs" voor de beursvennootschappen de belangrijkste (kosten)factor vormen die hen ervan weerhoudt om op vrijwillige basis economische gegevens te publiceren.10