3.4.5. Localiseren, volgen en markeren

Personen kunnen steeds nauwkeuriger worden getraceerd via hun mobiele telefoon. Het gsm-systeem1 van de telecommunicatieaanbieder kan automatisch bij het tot stand komen van het gesprek bepalen in welke cirkel rond welke gsmmast de mobiele telefoon zich bevindt. Personen kunnen in de gaten worden gehouden en gevolgd via GIS (Geographic Information Systems: geografische plaatsbepalingsystemen), GPS (Global Positioning Systems: wereldwijde plaatsbepalingsystemen), RFID (Radio Frequency Identification)-chips, slimme ID-kaarten, transponders of door de radiosi alen die door mobiele telefoons of draagbare computers worden uitgestraald.2

RFID's verdienen een korte nadere beschouwing, omdat deze chips beschouwd worden als voorlopers van (nano)microscopische sensors3 die in de toekomst in ambient intelligente omgevingen4 massaal door aanbieders van goederen en diensten zullen worden gebruikt om de consument te volgen en te dienen. Er zijn twee toepassingen van RFID's te onderscheiden:

Een `token' is een opslagmedium dat informatie bevat die gebruikt kan worden voor identificatie, authenticatie en autorisatie. Voorbeelden van tokens zijn bankpassen, creditcards en toegangskaarten voorzien van een magneetstrip of chip. De in te voeren ov-chipkaart gebruikt contactloze tokens, dat wil zeggen dat de token op afstand kan worden gelezen, zelfs als deze nog in de portemonnee zit. Maar daar houden de toepassingen niet op. RFID-labels op voedsel, kleding, huishoudelijke apparaten etc. kunnen voor de consument gemak met zich meebrengen. Men kan verloren voorwerpen in huis gemakkelijk terugvinden, nagaan of in de koelkast de uiterste houdbaarheidsdatum van etenswaren niet verlopen is. Met diezelfde chips kunnen bedrijven echter ook gegevens over consumentengedrag verzamelen.6 Door RFID-technologie binnen een personeelsvolgsysteem7 te gebruiken kunnen werkgevers veelal makkelijker gegevens over de werknemers verzamelen en verwerken. Met behulp van RFID kan dit ook heimelijk gebeuren. RFID-chips kunnen ook worden geïmplanteerd in levende wezens. Chips die informatie bevatten over immunisatie en eigendom hebben geleidelijk de quarantainevoorschriften voor huisdieren in de EU vervangen.8 Deze PETS-regeling' is daarna tot buiten Europa uitgebreid. In Japan slikken koeien RFID-tags in om de lichaamstemperatuur, ademhalingsritme, hartslag van de koe te meten en, bij zwangerschap, gegevens over het kalf bij

te houden.9 Inmiddels worden RFID-chips bij bejaarde mensen in de Verenigde Staten toegepast die aan degeneratieve ziekten lijden. Bij zeventig van hen is een chip geïmplementeerd zodat hun verzorgers hen makkelijk kunnen terugvinden. Sommige onderzoekers en technofielen laten sinds enkele jaren chips bij henzelf implanteren. In februari 2006 heeft een beveiligingsbedrijf in Ohio, Verenigde Staten, bij twee van zijn medewerkers RFID-chips geïmplanteerd om hen toegang te geven tot de gebouwen en terreinen van het bedrijf.10 De Baja Beach Club heeft zowel in Barcelona als in Rotterdam11 VIP-bezoekers de mogelijkheid geboden om een RFID-chip (VeriChip) bij zichzelf te laten implanteren voor contactloze toegang (dus zonder nog een pasje bij zich te hoeven dragen) tot alle faciliteiten van de sportclub. Op sommige websites is zelfs een serieus debat gevoerd over het idee om bij kinderen chips onderhuids aan te brengen om hen snel te kunnen opsporen als zij zouden zoekraken.12