4.2.8.1 Het handhaven van gedragsnormen door middel van zelfregulering binnen de vennootschap

Aandeelhouders kunnen hun zeggenschap in de aandeelhoudersvergadering veelal behouden en bovendien veelal de bezetting van het bestuur en de raad van commissarissen bepalen.1 Dit betekent ook dat de aandeelhoudersvergadering kan ingrijpen, als bestuur en commissarissen de voor hen geldende gedragsnormen niet in acht nemen. De desbetreffende bestuurders en commissarissen kunnen worden vervangen. Het omgekeerde – de normoverschrijdende aandeelhouder wordt kaltgestellt door bestuur en/of commissarissen – behoort zelden tot de mogelijkheden. Bestuur en commissarissen dienen derhalve veelal terug te vallen op de sancties die de wet verbindt aan norm overschrijdend handelen.2 Ook heeft de wetgever bestuurders en commissarissen indirect – via de rechtspersoon – in staat gesteld om een enquéteprocedure te entameren.3

De hierboven geschetste mogelijkheid van de aandeelhoudersvergadering om normoverschrijdend handelen van bestuurders en commissarissen te corrigeren, werkt in de praktijk niet altijd. Ten eerste kan de aandeelhoudersvergadering enkel ingrijpen, indien de vereiste meerderheid daartoe bereid is. Dat is problematisch, indien de normoverschrijdende bestuurder tevens als aandeel-houder een doorslaggevende of blokkerende stem in de aandeelhoudersvergadering kan uitbrengen, of handelt op verzoek van de aandeelhouder met een dergelijke stem. Ten tweede kunnen de bevoegdheden van de aandeelhouders-vergadering om de samenstelling van de raad van bestuur en commissarissen te bepalen sterk aan banden zijn gelegd. Bijvoorbeeld, omdat de structuurregeling van toepassing is, of vanwege vrijwillig ingevoerde beperkingen. In beide gevallen dient de machteloze aandeelhouder terug te vallen op de sancties die de wet verbindt aan norm overschrijdend handelen.4