1.8.3 Verrekening door de fiscus in Duitsland

Duitsland hanteert een privaatrechtelijk verrekeningssysteem voor de verrekening van fiscale schulden en vorderingen. De regels voor deze verrekening zijn opgenomen in § 226Abgabeordnung. Die bepaling verklaart eenvoudigweg de privaatrechtelijke verrekeningsregels van overeenkomstige toepassing op de fiscale verrekening. Deze verrekeningsregels kennen dezelfde kernvereisten als in het Nederlandse civiele recht: wederkerig schuldenaarschap, gelijksoortigheid, betaalbaarheid van de schuld en afdwingbaarheid van de vordering. Het vereiste van identiteit van vermogens heeft een specifieke invulling gekregen in § 395 BGB. Daarin is de Kassenleer vastgelegd, die tot gevolg heeft dat de verrekening van vorderingen en schulden van en op de overheid alleen mogelijk is als zij uit dezelfde (overheids)kas afkomstig zijn.1 Dit betekent dat de Duitse fiscus niet bevoegd is, zoals de Nederlandse fiscus, vorderingen van andere overheden, zoals gemeenten, waterschappen e.d. te verrekenen met zijn eigen belastingschulden.

De Duitse tegenhanger van de Nederlandse fiscale eenheid is de Organschaft. Anders dan in Nederland geeft deze rechtsfiguur niet een verruimde verrekeningsmogelijkheid. Het Duiste recht houdt hier vast aan het beginsel van wederkerig schuldenaarschap. Wel heeft Boer er op gewezen dat de moeder (Organtrager) verplicht is het gehele commerciële verlies van de dochter (Organgesellschaft) in de fiscale eenheid aan te zuiveren. Via deze weg zullen de fiscale schulden van de dochter dus toch voor rekening van de moeder komen en wordt eenzelfde effect bereikt als in het Nederlandse systeem.2

Vorderingen op de fiscus zijn in Duitsland vrij overdraagbaar en kunnen op de reguliere wijze (conform Duits recht) in zekerheid worden gegeven.3

Ook bij insolventie valt de verrekening van fiscale schulden en vorderingen onder de generieke regels van verrekening, zoals opgenomen in § 94-96Insolvenzordnung. § 94 bepaalt dat een bestaande verrekeningsbevoegdheid bij insolventie in stand blijft. In tegenstelling tot de Nederlandse regels van met name de artikelen 53 en 234 Fw, kent het Duitse recht geen verruimde verrekeningsmogelijkheid bij insolventie.4