Einde inhoudsopgave
Forumkeuze in het Nederlandse IPR (R&P nr. 159) 2008/13.5.2
13.5.2 Onderhandse of authentieke akte
mr. P.H.L.M. Kuypers, datum 29-02-2008
- Datum
29-02-2008
- Auteur
mr. P.H.L.M. Kuypers
- JCDI
JCDI:ADS413181:1
- Vakgebied(en)
Internationaal privaatrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Gothot/Holleaux, La Convention, p. 102, nr. 172; Gaudemet-Tallon, Compétence, en Europe, p. 100; bijv. Rb. Rotterdam 19 februari 2003, NIPR 2004, 155; Rb. Rotterdam 29 oktober 2003, NIPR 2003, 272; Rb. Rotterdam 18 augustus 2004, NIPR 2004, 68.
Landgericht Hamburg 18 augustus 1976, Serie D I-17.1.2-B 5 (getekende onderbevestiging); Tribunale di Genova 22 januari 1977, Serie D I-17.1.2-B 7 waar de ontvanger en de vervrachter het cognossement hadden ondertekend; anders HvB Antwerpen 15 juni 1977, RW 1977-1978, p. 1630 dat geen schriftelijke overeenkomst aanwezig achtte; Corte d' appello di Genova 25 mei 1979, Serie D I-17.1.2- B 17 (cognossement); CA Nouméa 12 augustus 1982, Serie D I-17.1.2-B 25 waar de afzender zijn handtekening en stempel op de achterzijde van het cognossement had geplaatst waar de algemene voorwaarden waren afgedrukt met daarin een forumkeuze; Hof Amsterdam 4 februari 1983, Serie D I-17.1.2-B 26 (ondertekende orderbevestiging); Corte di Cassazione 10 januari 1984, Serie D I-17.1.2-B 28; Rb. Rotterdam 30 september 1988, S&S 1989, 50, NIPR 1989. 479 (cognossement); Rb Almelo 21 juni 1989, NIPR 1989, 468; Hof 's-Hertogenbosch 9 april 1990, NJ 1990, 840 (ondertekende orderbevestiging); Rb. Arnhem 24 december 1992, NIPR 1993, 300 (ondertekende orderbevestiging); Hof Amsterdam 6 oktober 1994, NIPR 1995, 258 (ondertekende orderbevestiging); Rb. Breda 23 mei 1995, rolnr. 11805 HAZA 94-715, (mr. Arts qq/Kimberley Clark GmbH), n.g., r.o. 2.5 (bestelformulier of opdrachtbevestiging); Rb. Maastricht 22 februari 1996, NIPR 1996, 294 (ondertekende orderbevestiging); Hof 's-Hertogenbosch 4 september 1997, NJ 1998, 578 (onderbevestiging); Rb. Amsterdam 13 januari 1999, bevestigd door Hof Amsterdam 29 juni 2000, rolnr. 219/99, Fratelli Gallo SNC di Lazzaro Gallo & C./Florist De Kwakel BV, n.g., (opdrachtbevestiging); Rb. Arnhem 7 juni 2001, NIPR 2001, 291.
Art. 1326 Belgisch BW luidt als volgt: `Een onderhands biljet of een onderhandse belofte waarbij een enkele partij zich tegenover de andere verbindt om haar een geldsom of een waardeerbare zaak te betalen, moet geheel geschreven zijn met de hand van de ondertekenaar; of tenminste moet deze, benevens zijn handtekening, met de hand een goed voor of een goedgekeurd voor geschreven hebben, waarbij de som of de hoeveelheid van de zaak voluit in letters is uitgedrukt. Uitgezonderd ingeval de akte uitgaat van kooplieden, ambachtslieden, landbouwers, wijngaardeniers, dagloners of dienstboden.'
Rb. Rotterdam 19 februari 2003, NIPR 2004, 155.
Landgericht Hamburg 18 augustus 1976, Serie D 1-17.1.2 — B 5; Corte di Cassazione 10 januari 1984, Serie D I-17.1.2-B 28 lijkt hier wel belang aan te hechten.
Van Houtte, Europese IPR-Verdragen, p. 52.
Gaudemet-Tallon, Les Conventions, p. 85, nr. 78; Gaudemet-Tallon, Compétence en Europe, p. 100; Rb. Rotterdam 2 april 2002, NIPR 2004, 157.
Gothot/Holleaux, La Convention, p. 102, nr. 172.
Hof Amsterdam 3 juli 1997, S&S 2001, 75, NIPR 2001, 261. Een rider' is een toegevoegde clausule aan een (ontwerp) overeenkomst.
Rb. Zwolle 6 augustus 2003, NIPR 2004, 58; zie echter Rb. Arnhem 10 maart 2004, http://www.rechtspraak.nl, IJN A09419 die een schriftelijke eerdere overeenkomst passeert omdat de schriftelijke overeenkomst geen betrekking had op de vordering van eiser (vgl. r.o. 3.3.); anders: Hof ' s-Hertogenbosch 24 oktober 2006, NIPR 2007, 39 die de daadwerkelijke wilsovereenstemming in de gegeven omstandigheden niet aanwezig acht.
Corte di Cassazione, sezione unite, 18 november 1982, samengevat in Serie D I-17.1.2-B 19 die verwijzing naar los overhandigde algemene voorwaarden als voorwaarde stelt voor geldigheid van de forumkeuze.
HvJ EG 14 december 1976, zaak 24/76, Colzani/Riiwa, Jur. 1976, p. 1831, NJ 1977, 446.
BR 11 mei 1984, NJ 1984, 596 waar na de schriftelijke overeenkomst nog stukken met verwijzingen naar een ander forum werden gewisseld.
In ieder geval is een onderhandse akte een schriftelijke overeenkomst in de zin van art. 23 EEX-V°/17 lid 1 sub a Verdrag.1 Ook een door partijen ondertekende authentieke akte voldoet. Niet noodzakelijk is dat een forumkeuze in een document voorkomt dat is opgemaakt als overeenkomst. Een brief of ander geschrift2 van welke aard dan ook - van één der partijen dat door de andere contractspartij(en) voor akkoord is ondertekend, is ook een schriftelijke overeenkomst in de zin van art. 23 EEX-V°/17 lid 1 sub a Verdrag. Aan dat akkoord mogen geen bijzondere voorwaarden of eisen, ontleend aan nationaal recht, worden gesteld. Zo is geen voorwaarde dat de ondertekenende partij vermeldt 'gelezen en goedgekeurd' zoals op grond van art. 1326 Belgisch BW3 verplicht is. Deze verplichting geldt in overeenstemming met art. 1326 BW, indien het een onderhandse akte betreft waarbij de ene partij zich verbindt jegens de andere partij een geldsom of een in geld waardeerbare zaak te betalen.
Genoeg is dat de instemming met de forumkeuze blijkt. Een betwisting van de ondertekening doet de bevoegdheid ex art. 23 EEX-V°/17 Verdrag niet zonder meer vervallen. De echtheid van de ondertekening is met name een geschil voor de bodemprocedure en staat aan de bevoegdheid op grond van een forumkeuze in beginsel niet in de weg. De rechter mag de echtheid van de ondertekening marginaal toetsen in het onbevoegdheidincident en het definitieve oordeel reserveren voor de bodemprocedure.4 Ook de plaats van de handtekeningen doet niet ter zake, mits blijkt dat de wilsovereenstemming mede betrekking heeft op de forumkeuze. Een forumkeuze die is vermeld onder de handtekeningen leidt dan ook niet tot een ongeldige forumkeuze.5 Partijen kunnen de (algemene) voorwaarden ook ondertekenen of tezamen met een ondertekend hoofddocument paraferen opdat een schriftelijke overeenkomst in de zin van art. 23 EEX-V°/17 lid 1 sub a Verdrag tot stand komt.6 Ook is sprake van een schriftelijke overeenkomst, indien partijen in de overeenkomst verwijzen naar algemene voorwaarden of een forumkeuze7 die op de achterzijde van hetzelfde document zijn respectievelijk is afgedrukt,8 of is vermeld in een bijlage die is bijgevoegd.9 Een schriftelijke overeenkomst is eveneens gesloten, indien de forumkeuze is opgenomen in een 5-ider' bij een overeenkomst,10 voorkomt in een eerder gesloten overeenkomst11 of los zijn overhandigd.12 Zulks heeft het Hof van Justitie voor vermelding aan de achterzijde beslist in de zaak Colzani/Rilwa.13Ik verwijs naar de vorige paragraaf.
Indien sprake is van een schriftelijke overeenkomst behoeft de rechter geen onderzoek te doen naar één van de andere vormen waarin een forumkeuze mogelijk tot stand kan komen. Deze vormen kunnen een schriftelijke overeenkomst niet later ter zijde stellen, tenzij partijen duidelijk de schriftelijke overeenkomst wensen te wijzigen.14 Voldoende is derhalve dat een schriftelijke wilsovereenstemming tot stand is gekomen.