3.4.3.3 Verzekeringscompensatiestelsel

Op Europees niveau zijn er plannen om te komen tot een algemene garantieregeling voor de verzekeringsbranche, het verzekeringscompensatiestelsel. Op dit moment bestaan er veel verschillen binnen de Europese Unie op het terrein van een garantieregeling voor de verzekeringsbranche. Sommige lidstaten kennen zo’n regeling wel, sommige lidstaten - waaronder Nederland - niet. Ook verschilt het beschermingsniveau van de garantieregeling in de lidstaten waar zo’n regeling van kracht is.1 De Europese Commissie heeft daarom plannen om te komen tot een harmonisatie van regelgeving op dit punt.2

Een van de voordelen van zo’n garantieregeling is dat relatief snel tot uitkering aan de verzekerden kan worden overgegaan wanneer het stelsel ex ante wordt gefinancierd. Een ex ante financiering houdt in dat er al aan fondsvorming wordt gedaan voordat een beroep moet worden gedaan op het verzekeringscompensatiestelsel. Dit in tegenstelling tot een financiering ex post, waarbij pas een fonds wordt gevormd nadat een verzekeraar failliet is verklaard. In een faillissement worden schuldeisers vaak pas aan het einde voldaan. Er gaat vaak geruime tijd overheen voordat een faillissement eindigt. Ter illustratie: het faillissement van Ineas is uitgesproken in oktober 2010 en is anno 2015 nog niet geëindigd, en het faillissement van Vie d’Or is uitgesproken in december 1995 en pas in 2011 geëindigd. Overigens hebben de verzekerden in beide faillissementen tussentijdse uitdelingen ontvangen. Op grond van art. 179 Fw kan de rechter-commissaris een tussentijdse uitdeling bevelen wanneer een deel van de activa al te gelde is gemaakt.

Het tweede voordeel is dat verzekerden hun vorderingen waarschijnlijk geheel voldaan zullen krijgen. Deze vorderingen worden dan weliswaar niet uit het vermogen van de verzekeringsonderneming voldaan, maar wel door het verzekeringscompensatiestelsel. Ik zeg uitdrukkelijk waarschijnlijk geheel, omdat dit afhankelijk is van de wijze waarop het verzekeringscompensatiestelsel uiteindelijk zal worden ingericht. Is er een eigen risico en/of een maximum uit te keren bedrag van toepassing, dan zullen verzekerden hun vordering niet altijd volledig voldaan krijgen. Bovendien is het de vraag of zo’n verzekeringscompensatiestelsel uiteindelijk over voldoende financiële middelen beschikt om de vorderingen van alle verzekerden volledig te voldoen wanneer het een grote verzekeraar is die failliet wordt verklaard. In het White Paper van de Europese Commissie met betrekking tot het verzekeringscompensatiestelsel is al aangegeven dat wanneer het ex ante gefinancierde deel onvoldoende is om alle claims te voldoen, dit zou kunnen betekenen dat verzekeraars eventueel ex post aanvullende bijdragen zouden moeten doen.3 Er zal meer geld nodig zijn om alle vorderingen van verzekerden van een grote verzekeraar te voldoen dan wanneer het een kleine verzekeraar is die failliet wordt verklaard. Het is de vraag of de aanvullende bijdragen die verzekeraars mogelijk moeten betalen bij een tekort in het garantiefonds voor deze verzekeraars te betalen zijn zonder daardoor zelf in de financiële problemen te komen.4

Ontbreekt een eigen risico en een maximum uit te keren bedrag in het kader van het verzekeringscompensatiestelsel, dan ontbreekt daarmee de noodzaak van de saneringsregelingen voor de voldoening van de uitkeringen vanuit het perspectief van verzekerden. Voldoening van de vorderingen is in dat geval immers gegarandeerd via het verzekeringscompensatiestelsel mits de middelen in het garantiefonds toereikend zijn om de claims van alle verzekerden te voldoen. Uiteraard geldt het ontbreken van de noodzaak in dat geval uitsluitend ten aanzien van de uitkeringen en niet ten aanzien van de voortzetting van de verzekeringsovereenkomst.