5.4.1 Inleiding

Wanneer een besloten vennootschap haar onderneming financiert door schulden aan te gaan tegenover derden is de rente aftrekbaar. Dat is in de regel niet anders als de geldlening is verstrekt door haar aandeelhouders.1 Daarop wordt echter onder bepaalde voorwaarden een uitzondering gemaakt wanneer de lening van de aandeelhouders samenhangt met een verhanging van een vennootschap binnen een concern, een schuldig gebleven dividenduitkering dan wel een teruggeleende kapitaalstorting. De rente komt dan niet in aftrek wanneer sprake is van fraus legis of richtige heffing. Dat is het geval als een belastingplichtige in strijd handelt met doel en strekking van de wet met het oogmerk om de heffing van de belasting te verijdelen. Hierna wordt eerst de jurisprudentie van de Hoge Raad behandeld waarin de aftrek van rente is geweigerd op grond van fraus legis of richtige heffing. In 1996 zijn naar aanleiding van de stand van de fraus legis jurisprudentie op dat moment art. 10a en art. 15, lid 4 en`5 (vanaf 2003 art. 15ad) in de wet opgenomen. Deze bepalingen zoals zij luidden gedurende de periode 1997-2006, worden besproken in de paragrafen 5.3.3 en 5.3.4. Met ingang van 2007 is art. 10a drastisch aangepast. Zo zijn ook externe acquisities (die als groepsmaatschappij gaan fungeren), onder het bereik van de bepaling gebracht. Dit houdt mede verband met het vervallen van art. 15ad. Met ingang van 2008 is bovendien de tegenbewijsregeling gewijzigd. Art. 10a Wet VPB 1969 zoals deze bepaling thans luidt, komt aan de orde in paragraaf 5.4.5.