2.2.2 Aard/type goed

Ook de aard of het type goed is van belang bij de vraag of en hoe beschermenswaardig het belang van partijen bij een wederkerige (niet) oversteek is ten opzichte van het belang van het rechtsverkeer.

Deze factor houdt nauw verband met de hierboven beschreven factor. Immers, het al dan niet ‘unieke’ karakter van een goed is vaak gerelateerd aan de vraag om wat voor goed het gaat, zoals hierboven is aangetoond voor onroerende zaken. Bij de andere registergoederen die het Nederlandse privaatrecht kent – schepen en luchtvaartuigen – is het ‘unieke’ karakter daarvan al minder een gegeven. Een ander verschil dat genoemd kan worden is dat tussen aandelen in een bv en in een nv; aandelen in een nv kunnen in beginsel door iedereen worden gekocht of verkocht op een daarvoor aangewezen markt, hetgeen niet het geval is voor aandelen in een bv Ook relevant in deze context is de overdracht van intellectuele eigendomsrechten en de contractsoverneming. Bij deze transacties is de tussenkomst van een notaris weliswaar niet wettelijk verplicht, hetgeen met zich lijkt te brengen dat transacties betreffende deze typen goederen/vermogensbestanddelen buiten het toepassingsbereik van dit onderzoek vallen,1 maar indien deze goederen uitmaken van (een deel van) een onderneming die in het kader van een activa/passiva-transactie moet worden overgedragen, zal de notaris in de praktijk ook deze rechtshandelingen begeleiden. Contracten en intellectuele eigendomsrechten zijn per definitie zeer uniek, zodat bij een transactie met deze vermogensbestanddelen het belang van partijen bij een wederkerige (niet) oversteek meer beschermenswaardig wordt ten opzichte van het belang van het rechtsverkeer.

De aard van het goed of het type goed kan ook op een andere manier een rol spelen. Paragraaf 2.2.1 van dit hoofdstuk laat zien dat ook schuldeisers gebaat kunnen zijn bij het respecteren van het belang van de koper bij een wederkerige oversteek. Dit vindt niet alleen zijn oorzaak in het verschil tussen marktwaarde en executiewaarde. Indien een schuldeiser van de verkoper beslag legt op een onroerende zaak die in de toekomst wordt overgedragen, legt de schuldeiser beslag op een verhaalsobject dat eerst openbaar moet worden verkocht alvorens de opbrengst ervan kan worden verdeeld. Als het systeem luidt dat een dergelijke schuldeiser moet wachten totdat de koopsom in de plaats van de onroerende zaak is getreden, heeft deze schuldeiser een verhaalsobject dat direct verdeeld kan worden, hetgeen de kosten gepaard gaand met executoriale verkoop bespaart. Dit brengt ook met zich dat in de tegenovergestelde situatie – waarin een schuldeiser van de koper beslag legt op koopsom vóór de transactie – het verhaalsobject dat in de plaats van de koopsom treedt – de gekochte zaak – juist minder praktisch van aard is dan het oorspronkelijke verhaalsobject. Dit is de reden waarom het ‘type goed’ niet een subcategorie van paragraaf 2.2.1 is in de context van ‘uniekheid’; het kan ook juist een reden zijn om het belang van een niet-oversteek sterker te maken ten opzichte van het belang bij een wederkerige oversteek (zodat een schuldeiser van de koper verhaal kan zoeken op de koopsom, in plaats van dat deze moet wachten totdat de onroerende zaak in de plaats van de koopsom is getreden), hetgeen mogelijk verwarring veroorzaakt omdat de hoofdgedachte van paragraaf 2.2.1 luidt dat het belang bij een wederkerige oversteek juist sterker wordt indien sprake is van contraire verhaalsuitoefening. Dit laat bovendien zien dat het goed mogelijk is dat de factoren onderling verschillende richtingen op wijzen.