III.A.2.3 Wie kan erfrechtelijk opdrachtnemer zijn ?

In beginsel kan iedereen executeur worden. Dit is niet vreemd als men bedenkt dat in beginsel ook iedereen opdrachtnemer/lasthebber of gevolmachtigde kan zijn. Toch worden in de regeling van executele enkele personen uitdrukkelijk uitgesloten. De wetgever heeft gekozen voor een negatieve formulering. Executeur kunnen niet worden (art. 4:143 lid 2 BW):

Meijers wees er destijds op dat niet met verwijzing naar lastgeving kon worden volstaan, omdat lasthebber ook degenen kunnen zijn die niet handelings-bekwaam zijn.1 Weer een verborgen vingerwijzing naar de quasi-lastgeving?

Uit de negatieve formulering van art. 4:143 lid 2 BW blijkt dat ook rechtspersonen executeur kunnen zijn.2 Uit art. 4:157 BW waarin ook gekozen is voor een negatieve formulering, doch waar in lid 3 uitdrukkelijk bepaald is dat alleen rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid tot bewindvoerder be-noemdkunnen worden, leidik af dat een vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid, de zogenoemde informele vereniging, wel executeur kan zijn.3 Een gedachte zou kunnen zijn om in deze zo veel mogelijk aansluiting te zoeken bij de regeling van het testamentair bewind, aangezien een executeur ook het beheer van de nalatenschap heeft. Nu de executele echter een eigen regeling kent met betrekking tot de vraag wie executeur kan worden, kies ik uitdrukkelijk niet voor het analoog toepassen van de regeling van het testamentair bewind.4

Over de benoeming van een notaris tot executeur en de relatie van een notaris tot een executeur zal, zoals opgemerkt, hierna uitgebreidaandacht worden besteed.

Dat het niet altijdvanzelfsprekend is geweest dat 'iedereen' executeur kan worden blijkt wel uit de constatering van Eggens5 in 1938 dat een man zijn vrouw wel tot executeur kan benoemen, doch dat als de betreffende weduwe tijdens de executele zou hertrouwen, de executele dan zou komen te verval-len.Waarom? In het destijds geldende art. 1053 BW werden'getrouwde vrouwen' niet tot de executele toegelaten.

In de Duitse literatuur6 heeft men een 'checklist' opgesteldvan vijf punten waar de 'ideale' executeur aan zou moeten voldoen. Immers: 'Der Erfolg ein-er Testamentsvollstreckung hangt wesentlich von der Person desTestaments-vollstreckers ab'. Hierbij heeft men de navolgende persoon (met de navolgende 'kenmerken') in gedachten:

Vooral uit de eerste eigenschap blijkt weer uit welke bron de rechtsverhouding ontspringt en op basis waarvan deze dient te worden ingevuld: het vertrouwen van erflater.

Ook de minister realiseerde zich dat alles staat en valt met de persoon van de executeur. Toen immers voorgesteldwerdom als taakomschrijving van de executeur in de wet op te nemen 'het bemiddelen, appaiseren en tot elkaar brengen van partijen als er kwesties zijn, en in het algemeen het brengen van de boedel in staat van verdeling', zag hij hier geen heil in, omdat:7

Inderdaad. Erfrechtelijk 'appaiseren' lijkt niet voor iedereen te zijn weggelegd.