2.7.2.3 Levenrisico

Levenrisico is het risico van waardedalingen door andere sterfte dan verwacht of door een verandering van de sterfteverwachting.1 Het eerder overlijden levert een risico op voor levensverzekeringen met uitkering bij overlijden (zoals bijvoorbeeld een kapitaalverzekering), het langer leven voor levensverzekeringen met uitkering bij leven (zoals bijvoorbeeld een lijfrente).2 Naast de levensverzekering die uitkeert bij overlijden respectievelijk bij leven bestaat er ook een levensverzekering met uitkering op vaste termijn.3 Bij zo’n verzekering is het op voorhand voor de verzekeraar duidelijk wanneer tot uitkering overgegaan moet worden en is het irrelevant of de verzekerde op dat moment al dan niet in leven is. De onzekere factor die bij dit type verzekering speelt, is dat het op voorhand voor de verzekeraar niet duidelijk is hoe lang er premie betaald zal worden door de verzekerde. De premiebetaling eindigt namelijk op het moment dat de verzekerde komt te overlijden. In dat opzicht is er ook bij dat type verzekering sprake van een levenrisico; de sterftekans kan immers onjuist zijn ingeschat bij de vaststelling van de hoogte van de premie. Een levensverzekeraar kan geen invloed uitoefenen op de sterftekans in de toekomst. In dat opzicht kan het levenrisico niet beheersbaar worden gehouden. Wel vormt het acceptatiebeleid een belangrijk instrument om het risico beheersbaar te houden. Een persoon met levensbedreigende gezondheidsklachten zal bijvoorbeeld niet geaccepteerd worden voor een levensverzekering die uitkeert bij overlijden. Ook stimuleren verzekeraars hun verzekerden om een gezonde levensstijl aan te nemen, bijvoorbeeld via een korting op sportschoolabonnementen.4

Het levenrisico kan worden onderverdeeld in drie soorten risico’s: het volatiliteitsrisico, het trendrisico en het calamiteitenrisico. Het volatiliteitsrisico ziet op het ‘normale’ risico dat de sterftecijfers niet elk jaar precies hetzelfde zijn. Er zitten hoe dan ook schommelingen in; deze schommelingen hebben geen duidelijke oorzaak. Bij het trendrisico gaat het om een verandering van de ingeschatte trend; dit betekent dat de verzekeraar verkeerde inschattingen heeft gemaakt over de sterfteontwikkelingen. Op polissen met een looptijd van bijvoorbeeld dertig jaar kan een dergelijke trendwijziging grote gevolgen hebben voor een levensverzekeraar. Het calamiteitenrisico ziet op het risico van incidenteel hoge sterfte door een ramp of calamiteit, zoals een epidemie.