2.5.1 Achtergronden: 'Brussel Ir-Verordening

Voor de totstandbrenging van de 'ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid' is niet slechts een bevoegdheids- en executieregeling op het terrein van het vermogensrecht noodzakelijk maar tevens een bevoegdheids- en executieregeling op het terrein van het personen- en familierecht. Eveneens is een regeling op dit terrein van belang voor het uitwerken van het beginsel van vrij verkeer van werknemers. Teneinde dit te bewerkstelligen is door de Raad de 'Brussel II'-Verordening vastgesteld.1 Deze verordening geeft een regeling van de rechterlijke bevoegdheid inzake echtscheiding, scheiding van tafel en bed of nietigverklaring van het huwelijk en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid voor gemeenschappelijke kinderen. De verordening regelt ook de erkenning en de tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen betreffende echtscheiding, scheiding van tafel en bed of nietigverklaring van het huwelijk, alsmede in dat kader van beslissingen omtrent ouderlijke verantwoordelijkheid.

De 'Brussel II'-Verordening is een aanvulling op de EEX-Verordening, die de onderwerpen van het personen- en familierecht van haar toepassingsgebied uitsluit.2

De tekst van de 'Brussel II'-Verordening is gebaseerd op de tekst van het 'Brussel II'-Verdrag.3 Dit verdrag is tussen de lidstaten van de Europese Unie gesloten, maar nooit in werking getreden. Door de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam heeft de Europese Commissie gebruikgemaakt van de aan haar toegekende bevoegdheid om op basis van art. 65 EG een voorstel in te dienen.4 Bij de 'Brussel II'- Verordening bestaat geen toelichtend rapport, evenmin als bij de EEX-Verordening, hetgeen samenhangt met de aard van de regeling en het karakter van het Europese recht.5 Bij het 'Brussel II'-Verdrag bestaat wel een toelichtend rapport van de hand van prof. Borrás.6 Nu de uiteindelijke tekst van de verordening geringe afwijkingen van het verdrag vertoont, wordt in de literatuur verdedigd dat bij de uitleg van de bepalingen van de verordening inspiratie in het Rapport-Borrás gezocht kan worden. Dit rapport zal echter door het HvJ EG bij de uitleg van de bepalingen van de 'Brussel II'-Verordening niet toegepast worden.7

De 'Brussel II'-Verordening is inmiddels door de 'Brussel Ilbis'-Verordening8 vervangen. Deze verordening bevat een aantal wijzigingen ten opzichte van de 'Brussel II'-Verordening, zoals de uitbreiding van het toepassingsgebied en een regeling betreffende de ontvoering van kinderen en de afschaffing van de exequaturverlening voor de beslissingen inzake het omgangsrecht en inzake de terugkeer van het kind.