7.2.4.1 Inleiding

Het uitgangspunt is dat de transactiewaarde van de ingevoerde goederen gelijk is aan de werkelijk betaalde of te betalen prijs voor de goederen die voor uitvoer naar het douanegebied van de Europese Unie zijn verkocht. Contractueel zal bij de vaststelling van de prijs worden uitgegaan van een bepaalde kwaliteit en kwantiteit van de goederen die onderworpen zijn aan de verkoop voor uitvoer. Indien blijkt dat de goederen gebreken vertonen of niet in overeenstemming zijn met de bepalingen in het verkoopcontract (gebrekkige goederen), komt de vraag op of een marktdeelnemer een (gedeeltelijk) recht op teruggaaf kan claimen door een prijsvermindering in aanmerking te nemen bij het definitief bepalen van de douanewaarde overeenkomstig de transactiewaarde van de ingevoerde (deels) gebrekkige goederen.1

De bepalingen in de CVA voorzien hierin niet. In Explanatory note 3.12 wordt door de Technische commissie douanewaarde van de WDO opgemerkt, dat indien de gehele partij of een deel van de beschadigde goederen door de importeur wordt geaccepteerd, het beschadigde deel van de lading niet gewaardeerd kan worden overeenkomstig de transactiewaarde van de ingevoerde goederen. In het geval de ingevoerde goederen niet overeenkomen met de contractuele bepalingen, kan onderscheid worden gemaakt tussen de levering van de verkeerde goederen enerzijds en de levering van goederen die niet voldoen aan de specificaties zoals genoemd in het contract anderzijds. In dat eerste geval kan de douanewaarde niet overeenkomstig de transactiewaarde van de ingevoerde goederen worden bepaald aldus de Technische commissie douanewaarde van de WDO. In het tweede geval bestaat hiervoor wel ruimte. Tot slot wordt in Explanatory note 3.1 aandacht besteed aan de vaststelling van de douanewaarde voor de situatie dat de goederen worden vervangen. Indien de initieel verzonden goederen worden wederuitgevoerd en de vervangende goederen worden ingevoerd, vormt de initieel gefactureerde prijs de transactiewaarde voor de vervangende goederen. Indien het gebruikelijk is om meer goederen dan afgesproken te leveren, omdat de ervaring leert dat afgaande op de aard van de goederen een deel daarvan bij aankomst gebrekkig zal zijn, wordt de gefactureerde prijs voor de gehele lading aangemerkt als de transactiewaarde van de ingevoerde goederen. Er hoeft met andere woorden geen prijsverhoging in aanmerking te worden genomen.

Opmerkelijk is dat in geen van de in Explanatory note 3.1 genoemde gevallen voorzien wordt in het in aanmerking nemen van een prijsaanpassing achteraf die verband houdt met de gebrekkige aard van de ingevoerde goederen ter vaststelling van de douanewaarde overeenkomstig de transactiewaarde van de ingevoerde goederen. Met andere woorden, de Technische commissie douanewaarde van de WDO lijkt van mening dat de transactiewaarde van de ingevoerde goederen niet toegepast kan worden in het geval van gebrekkige goederen. Een argument tegen de toepassing van de transactiewaarde van de ingevoerde goederen zou in dat kader zijn, dat strikt genomen de werkelijk betaalde of te betalen prijs is afgesproken voor de goederen in onbeschadigde staat.

In Europees verband heeft het Hof van Justitie reeds op 12 juni 1986 in de zaak Hauptzollamt Itzehoe tegen Repenning bevestigd, dat in het geval van gebrekkige goederen een prijsaanpassing in aanmerking kan worden genomen onder toepassing van de transactiewaarde van de ingevoerde goederen (onderstreping MLS):3

Het Hof van Justitie komt daarmee tot een andere slotsom dan A-G Mischo in deze zaak.4 De A-G betoogde namelijk dat de transactiewaarde van de ingevoerde goederen alleen toepassing vindt indien de goederen waarvan de douanewaarde wordt bepaald, identiek zijn aan de gekochte goederen.5 Dit is niet het geval indien de gehele partij geleverde goederen is beschadigd aldus de A-G, waarbij hij zich baseert op de hiervoor besproken Explanatory note 3.1 van de Technische commissie douanewaarde van de WDO.6 Ik merk daarbij op dat het in beginsel juist is dat de afgesproken prijs geen toepassing kan vinden, omdat deze ziet op onbeschadigde goederen. Om die reden moet in mijn optiek juist de werkelijk betaalde of te betalen prijs naar evenredigheid van de geleden schade worden verlaagd zoals hiervoor aangegeven door het Hof van Justitie. Hiermee wordt namelijk beter de neutraliteit van het stelsel bewaakt, doordat met het in aanmerking nemen van de prijsaanpassing wordt aangesloten bij de economische waarde van de ingevoerde goederen. Deze nadere rechtvaardiging voor het in aanmerking nemen van een prijsaanpassing bij gebrekkige goederen, wordt ook onderkend in de conclusie van A-G Saugmandsgaard Øe in de zaak X BV tegen Staatssecretaris van Financiën waarin hij overweegt dat:7

Inmiddels is het in aanmerking nemen van een prijsverlaging bij beschadigde goederen wettelijk vastgelegd in artikel 131, lid 2, UDWU. Onder het DWU-wetgevingspakket kunnen de prijsaanpassingen in aanmerking worden genomen door verzoek om teruggaaf of kwijtschelding in te dienen op grond van de artikelen 116, lid 1, onderdeel b, jo. 118, lid 1, DWU. Voor een geslaagd verzoek om teruggaaf of kwijtschelding moet echter sprake zijn van gebrekkige goederen (onderdeel 7.2.4.2) en moet aan diverse voorwaarden zijn voldaan (onderdeel 7.2.4.3).8 Zo moeten de goederen al gebrekkig zijn op het tijdstip van aanvaarding van de douaneaangifte en moet de compensatie van het gebrek voortvloeien uit een contractuele of wettelijke verplichting.