49 Verschil art. 81 VWEU met art. 65 (oud) EG

Art. 81 VWEU verschilt nog op twee belangrijke punten van art. 65 EG. In de eerste plaats betekent art. 81 VWEU in zoverre een uitbreiding van justitiële samenwerking in burgerlijke zaken ten opzichte van art. 65 EG dat de samenwerking maatregelen kan omvatten ‘ter aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten’. Hier lijkt te worden aangezet tot het stellen van minimumnormen van burgerlijk (proces)recht. Een hele voorzichtige aanzet werd daarvoor al gegeven in de conclusies van de Europese Raad in Tampere (Finland, 1999) waarin onder punt 34 wordt aangegeven dat het afschaffen van intermediaire procedures voor de erkenning van vonnissen ‘gepaard kan gaan met de vaststelling van minimumnormen voor specifieke aspecten van het procesrecht in burgerlijke zaken’.1 In het actieplan van de Europese Commissie inzake de implementatie van het in december 2009 door de Raad aangenomen ‘Stockholm Programma’2 staat dat de Commissie voornemens is om in 2013 met een Groenboek inzake procedurele minimumnormen te komen.3 De wens om tot een steeds intensievere samenwerking te komen op het gebied van burgerlijke zaken brengt wellicht mee dat op termijn ook een – uiterst voorzichtige – harmonisatie van nationaal procesrecht plaatsvindt.