Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/3.3.5.3:3.3.5.3 Huidige vormen van disclaimers in voorlichting

Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/3.3.5.3

3.3.5.3 Huidige vormen van disclaimers in voorlichting

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Hoe gaat de Belastingdienst om met voorbehouden in zijn informatie? De Taal- en Tekstrichtlijnen van de Belastingdienst bevatten het voorschrift:

‘Maak zo min mogelijk voorbehouden.’1

Bovendien moeten termen als ‘in principe’ of ‘onder bepaalde voorwaarden’ worden vermeden.2 In plaats daarvan schrijven de Communicatierichtlijnen van de Belastingdienst voor om de situatie helemaal uit te leggen, ofwel de term weg te laten, ofwel de lezer door te verwijzen naar volledige informatie in andere informatiebronnen.

Een inventarisatie van voorlichting in de uitvoeringspraktijk leert dat de Belastingdienst in zijn informatie verschillende typen voorbehouden gebruikt.

Voorbeelden

–

een algemene disclaimer (bijv. ‘Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend’3), die dus kennelijk nog steeds voorkomt in afwijking van het hierboven besproken beleid;

–

een algemene waarschuwing (bijv. ‘Let op, deze informatie kan nog wijzigen’4);

–

een uitdrukkelijk, individueel voorbehoud (bijv. ‘… maar dit moet nog wel worden beoordeeld door de bevoegde ambtenaar bij uw aangifte’5);

–

aangeven wat het beoogde karakter is van de informatie (bijv. dat de informatie de status heeft van “een inlichting/algemene voorlichting”6), al dan niet met een waarschuwing daarbij (“Let op! De antwoorden zijn informatief van aard”7);

–

aangeven wat het doel is van de informatie (“Met dit hulpmiddel krijgt u een indruk of u kosten van de werkruimte in uw woning misschien toch mag aftrekken.’8);

–

een combinatie van diverse typen disclaimers9;

–

erop wijzen dat aan bepaalde uitingen geen vertrouwen kan worden ontleend over de aanvaardbaarheid van de aangifte10;

–

wijzen op de (beperkingen aan de11) reikwijdte van de inhoud van de informatie, al dan niet met doorverwijzingen naar waar de burger terecht kan met vervolgvragen12 of voor meer zekerheid.13

Dergelijke voorbehouden verschillen in hun karakter, intensiteit en vorm. De functie varieert van het uitsluiten van aansprakelijkheid tot het adequaat informeren over de reikwijdte of rechtswaarde van de uiting. Met name algemene disclaimers zijn in de fiscale literatuur sterk bekritiseerd, omdat de belastingrechter daaraan wel de consequentie verbindt dat geen succesvol beroep op het vertrouwensbeginsel kan worden gedaan (paragraaf 4.3.5). Anderzijds pleit een enkeling juist voor het opnemen van (algemene) voorbehouden, zoals Lalji, in het kader van duidelijkheid over de juridische status van informatie.14

Tot slot merk ik op dat voorbehouden (in welke vorm of gradatie ook) in voorlichting van de Belastingdienst weliswaar voorkomen, maar geen gemeengoed zijn. Dat laatste kan worden verklaard door de algemene overheidskoers sinds 2010 om geen disclaimers meer op te nemen (paragraaf 3.5.5.1), maar het eerste roept de vraag op naar consistentie.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.