10.6.2 Vennootschap in faillissement

Niet alleen kan worden gedacht aan de positie van de aandeelhouder in een vennootschap waar het financieel niet goed gaat, maar ook aan de aandeelhouder van een vennootschap die reeds failliet is gegaan. Hoewel de algemene vergadering van aandeelhouders in de praktijk in deze situatie slechts een zeer geringe rol lijkt te spelen,1 blijft zij bestaan en behoudt zij bovendien haar bevoegdheden.2

Het faillissement is gericht op het verdelen van het vermogen van de schuldenaar (failliet) onder diens gezamenlijke schuldeisers3 en de curator dient zich bij het uitoefenen van zijn taak (het beheren en vereffenen van de boedel)4 te richten op de belangen van de schuldeisers. Het is de vraag of aandeelhouders desalniettemin in geval van faillissement nog de vrijheid hebben om hun eigen belang te behartigen. Ik meen van wel. Het bestuur dient ook in faillissement in beginsel nog steeds het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming te behartigen, aldus Van der Heijden.5 Wordt deze redenering gevolgd, dan ligt het voor de hand aan te nemen dat de aandeelhouder in beginsel zijn eigen belang mag (blijven) behartigen. De aandeelhouder heeft immers een andere positie dan het bestuur en staat relatief verder van de vennootschap.6

Dat vanuit economisch oogpunt het belang van de aandeelhouders in het faillissement tot nul is gereduceerd, doet mijns inziens niet af aan dit uitgangspunt. Het heeft naar mijn mening wel tot gevolg dat de aandeelhouder in verdergaande mate rekening moet houden met de belangen van de gezamenlijke schuldeisers. Het faillissement is immers ingericht op het – kort gezegd – liquideren van het vermogen van de vennootschap ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers en het economisch belang is, zoals gezegd, nihil. Verkeert de vennootschap in een staat van faillissement, dan is het vennootschappelijk belang gelijk aan het belang van de gezamenlijke schuldeisers.