6.2.7 De kwalificatie van de Europese subsidie als een Awb-subsidie door de nationale rechter

In deze paragraaf wordt besproken in hoeverre de Nederlandse rechter expliciet de vraag beantwoordt of een Europese subsidie kwalificeert als een Awbsubsidie. De ABRvS past de bepalingen van de subsidietitel van de Awb doorgaans toe, zonder expliciet te motiveren of de subsidietitel van de Awb van toepassing is.1 Gelet op de voorgaande paragrafen is een motivering in veel gevallen ook niet noodzakelijk. Een uitzondering bestaat voor de Europese subsidies die door de Nederlandse agentschappen Een Leven Lang Leren en Jeugd in Actie worden verstrekt. Deze zijn nog niet bij de ABRvS aan de orde geweest. In een uitspraak van 4 maart 2009 is wel aan de orde de intrekking van een Europese subsidie uit hoofde van het in de programmaperiode 20002006 uitgevoerde Leonardo da Vinci-programma, één van de voorlopers van het programma Een Leven Lang Leren.2

De burgerlijke rechter heeft zich één keer moeten buigen over een subsidieovereenkomst die was gesloten in het kader van het programma Jeugd in Actie. In een vonnis van 30 december 2009 beoordeelt een kantonrechter een geschil tussen het Nederlands Jeugdinstituut en de eindontvanger van de Europese subsidie, zonder er blijk van te geven dat is bezien of wellicht sprake is van een Awb-subsidie en daarom rechtsbescherming bij de bestuursrechter openstaat.5

Beroepen in het kader van de landbouwsubsidies uit het ELGF moeten worden ingesteld bij het CBb. Voor deze Europese subsidies geldt dat de subsidietitel van de Awb slechts beperkte betekenis heeft, nu de Europese regels die zijn neergelegd in de Europese landbouwsubsidieverordeningen zich veelal lenen voor rechtstreekse toepassing door het nationaal uitvoeringsorgaan. Vandaar dat het CBb zich bijvoorbeeld nog niet expliciet heeft uitgesproken over de vraag of de subsidietitel van de Awb van toepassing is op de bedrijfstoeslag. Uit de jurisprudentie van het CBb blijkt dat de Europese landbouwsubsidies die in de afgelopen jaren in de bedrijfstoeslag zijn opgegaan, in ieder geval wel als Awb-subsidie werden aangemerkt.6 Dit is niet verwonderlijk, nu voor de invoering van de bedrijfstoeslag wel een koppeling bestond tussen de activiteiten van de landbouwer en de Europese subsidie. Deze koppeling is nu losgelaten.

In sommige uitspraken laat het CBb de vraag of een Europese landbouwsubsidie moet worden aangemerkt als een Awb-subsidie in het midden.7

Bij de verstrekking van sommige ELGF-subsidies komt toch expliciet de vraag aan de orde of de subsidietitel van de Awb daarop van toepassing is. Deze vraag heeft zich voorgedaan bij de specifieke steun die op grond van de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 wordt verstrekt8 Het CBb komt in een tweetal recente uitspraken voor de vraag te staan in hoeverre de subsidietitel van de Awb van toepassing is op het in dat kader vastgestelde plafond en de verdeling van deze Europese subsidies. De subsidietitel bevat in de artikelen 4:25 en verder van de Awb immers een regeling over de vaststelling van een subsidieplafond en de gevolgen daarvan. De titel van de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 impliceert als gezegd dat op basis daarvan geen Awb-subsidies worden verstrekt. Ook de inhoud van de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 lijkt ervan uit te gaan dat de specifieke steun niet valt aan te merken als een Awb-subsidie. In het hoofdstuk dat ziet op het verstrekken van specifieke steun wordt namelijk consequent van 'steun' en 'steunplafond' gesproken.9 In de twee voormelde uitspraken gaat het CBb er desondanks vanuit dat de specifieke steun is aan te merken als een Awb-subsidie.10 Het CBb overweegt namelijk dat artikel 34 van de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 invulling geeft aan artikel 4:26 van de Awb. Voor dit standpunt van het CBb valt veel te zeggen. Er bestaat geen twijfel over dat het gaat om een aanspraak op financiële middelen met het oog op bepaalde activiteiten van de landbouwer. Ook aan de andere elementen van artikel 4:21, eerste lid, van de Awb is voldaan. Het verdient echter de voorkeur dat het CBb dit uitgebreider zou hebben gemotiveerd, nu de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 door het gebruik van voormelde van de subsidietitel afwijkende terminologie ervan uit lijkt te gaan dat de subsidietitel van de Awb geen betekenis heeft.