5.2 Structuurwijziging in Duitsland

In Duitsland zijn de meeste regels over structuurwijziging samengebracht in een aparte wet, het Umwandlungsgesetz. Enkele rechtsfiguren die uitsluitend personenvennootschappen betreffen, zoals de omzetting van een OHG in een KG, vallen buiten het bereik van deze wet.

Net als in Frankrijk kan een Duitse vennootschap (personenvennootschap of kapitaalvennootschap) vrijelijk worden omgezet in een vennootschap van een ander type en deelnemen aan een juridische fusie of splitsing met hetzelfde of een ander type vennootschap. Rechtspersonen en rechtsbevoegde personenvennootschappen staan hierbij op één lijn. Beide zijn rechtssubject. Ook kan een koopman het tot zijn onderneming behorende vermogen afsplitsen naar een personenhandelsvennootschap of een kapitaalvennootschap. Een natuurlijk persoon die enig aandeelhouder is van een kapitaalvennootschap kan optreden als verkrijgende partij in een juridische fusie met die kapitaalvennootschap. De Innen-GbR is geen rechtssubject en heeft daarom geen toegang tot bovengenoemde faciliteiten. De Auβen-GbR kan geen partij zijn bij een fusie of splitsing.

Ter gelegenheid van een omzetting, fusie of splitsing kan een aandeelhouder die niet aansprakelijk is voor de schulden van de vennootschap volledig aansprakelijk vennoot worden, en omgekeerd. In dergelijke gevallen worden de regels over toetredende en uittredende vennoten toegepast. Een aandeelhouder of vennoot kan niet worden gedwongen om deel te nemen aan een omzetting, fusie of splitsing, indien hij daardoor aansprakelijk wordt voor vennootschapsschulden of zijn persoonlijke aansprakelijkheid daardoor wordt uitgebreid.

De Duitse regels over schuldeisersverzet bij juridische fusie en splitsing zijn soepeler dan de Franse: er geldt geen wachtperiode van een maand voordat de transactie kan worden uitgevoerd. In plaats daarvan geldt een verzetsperiode van zes maanden na de fusie of splitsing. In andere zin zijn de Duitse regels strenger dan de Franse: de schuldeisersverzetsprocedure geldt niet alleen voor kapitaalvennootschappen, maar ook voor personenvennootschappen. De Duitse schuldeisersverzetsprocedure geldt eveneens bij omzetting van een vennootschap. Bij elke juridische splitsing worden de schuldeisersverzetsprocedure en de regels over kruisaansprakelijkheid toegepast, ongeacht het type vennootschap. Kruisaansprakelijkheid is voor het gehele bedrag van de betrokken schuld en is beperkt tot een periode van vijf jaar na uitvoering van de transactie.

Een rechtsbevoegde personenvennootschap die wordt ontbonden, kan gedurende de vereffeningsfase worden herbonden. Dit geldt niet in de situatie waarin de één-na-laatste vennoot uittreedt. In dat geval houdt de vennootschap onmiddellijk op te bestaan. Een eenpersoons personenvennootschap bestaat niet. Feitelijk faciliteert deze regel een transactietype dat kan worden omschreven als ‘fusie-door-aanwas’: ten gevolge van het uittreden van de één-na-laatste vennoot is de enig overgebleven vennoot de laatste van de ‘vennoten van tijd tot tijd’, de vennootschap wordt ontbonden, en het vennootschapsvermogen behoort vanaf dat moment aan de voormalige laatste vennoot persoonlijk toe.