2.13 Conclusie

De huidige wettelijke regeling van rechtsvormwijziging heeft vier categorieën: rechtsvormwijziging van een stichting, rechtsvormwijziging in een stichting, rechtsvormwijziging tussen verwante rechtspersonen en bijzondere rechtsvormen. Elke variant van rechtsvormwijziging kent een specifieke procedure.

Het aantal rechtsvormwijzigingen in Nederland tussen 1956 en 24 december 2008 bedraagt 3.789.1 Rechtsvormwijziging van en in een stichting komt verreweg het meest voor. Voor rechtsvormwijziging zijn twee besluiten vereist; een besluit tot rechtsvormwijziging en een besluit tot statutenwijziging. De vereisten voor een besluit tot rechtsvormwijziging sluiten grotendeels aan bij een besluit tot statutenwijziging. Het lijkt mij verstandig als de wetgever beide besluiten integreert.2 De vereiste gekwalificeerde meerderheid die de wetgever relevant acht bij bepaalde vormen van rechtsvormwijziging, kan dan opgenomen worden in dat besluit.

Met het verlijden van de notariële akte wordt de rechtsvormwijziging geëffectueerd. De notaris ziet toe op de juiste naleving van alle vereisten. Bij rechtsvorm-wijziging van een vereniging, cooperatie of onderlinge waarborgmaatschappij in een andere rechtsvorm geldt een wachttermijn van een maand, waarin de leden hun lidmaatschap kunnen beëindigen. Leden kunnen niet gedwongen worden lid te blijven na rechtsvormwijziging dan wel aandeelhouder te worden bij rechts-vormwijziging in een kapitaalvennootschap.

Bij rechtsvormwijziging van een kapitaalvennootschap in een andere rechtsvorm (die niet een kapitaalvennootschap is) staat een aandeelhouder een schadeloosstellingsprocedure ter beschikking. Aangesloten wordt bij de wettelijke procedure van kapitaalvermindering, mede ter bescherming van crediteuren. Het is van belang dat houders van toonderaandelen zich inschrijven in het aandeelhoudersregister na rechtsvormwijziging van een naamloze vennootschap in een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid om hun rechten te kunnen uitoefenen. Voor sommige varianten van rechtsvormwijziging is naast de controle door de notaris aanvullende controle door de rechter, Ministerie van Justitie en de accountant.

Het lijkt erop dat de wet toestaat dat een informele vereniging van rechtsvorm kan wijzigen. Het is wenselijk dat de wet expliciet bepaalt dat de bepalingen omtrent rechtsvormwijziging niet van toepassing zijn op informele verenigingen aangezien de controlemogelijkheden voor de notaris te beperkt zijn.