2.1 Inleiding

In dit hoofdstuk wordt de huidige wettelijke regeling van rechtsvormwijziging van rechtspersonen uiteengezet. Hierbij ga ik in op alle algemene aspecten die niet in de volgende hoofdstukken aan bod komen. Wijzigingen op grond van de flexibilisering van het BV-recht1 zal ik ook beschrijven.

Allereerst zullen de aspecten van rechtsvormwijziging aan de orde komen, die van toepassing zijn bij iedere variant van rechtsvormwijziging. Daarna wordt ingegaan op specifieke bepalingen die gelden voor enkele vormen van rechtsvorm-wijziging. Het gaat dan om de positie van leden en aandeelhouders, het toezicht vanuit het Ministerie van Justitie en de rechterlijke macht en de accountantscontrole.

Doel van dit hoofdstuk is ook om de (praktijk)jurist behulpzaam te zijn bij het behandelen van rechtsvormwijziging in de (notariële) praktijk. Als bijlage 1 is een inventarisatie opgenomen van het aantal rechtsvormwijzigingen in Nederland zoals geregistreerd bij het handelsregister.2 Een overzicht van toepasselijke wettelijke bepalingen is als bijlage 2 opgenomen. Bijlage 3 geeft een tijdbalk waarin alle stappen zijn opgenomen voor elke variant van rechtsvormwijziging zoals op dit moment in Nederland mogelijk of binnenkort mogelijk zal zijn.

Een overzicht en bespreking van de historische ontwikkeling van rechtsvormwijziging komt aan de orde in hoofdstuk 3.3 Daar waar relevant zal ik parallellen trekken met het Duitse recht. Het Duitse recht kent reeds lange tijd de mogelijkheid van rechtsvormwijziging. Er is een uitgebreide wettelijke regeling voor rechtsvormwijziging. Ook is het onder het Duitse recht al mogelijk een personenvennootschap van rechtsvorm te wijzigen. Rechtsvormwijziging van en in een stichting is naar Duits recht niet mogelijk. Het is interessant om naar de argumenten daarvoor te kijken.4