16.5.1 Verloop van de parlementaire geschiedis

‘Welke betekenis komt in het ontwerpaan het woord “erf” toe? Is het niet goed, terzake een definitie op te nemen?’1

‘inclusief de eventuele op het grondstuk staande opstallen.’

‘Uit de redactie van artikel 5.6.1 lid 1 blijkt dat deze term daar ook een opstal, los van de grond, kan omvatten. De ondergetekende meent dat het niet wenselijk is de term “erf” in het ontwerp nader te omschrijven. In de bepalingen waarin dit woord wordt gebruikt blijkt de betekenis ervan voldoende duidelijk, zodat een zodanig omschrijving geen behoefte bestaat.’2

‘Artikel 1, lid 1 spreekt van “onroerende zaak”, hetgeen ruimer is dan “erf”, wanneer men daaraan de betekenis van “grond” toekent. Als ook de opstal onder “erf” begrepen wordt, wordt het woord “erf” in oneigenlijke zin gebezigd. Erfdienstbaarheden worden volgens het ontwerp niet alleen gevestigd ten laste van de grond, doch ook ten laste van opstallen (vgl. art. 5.6.10, lid 3). Kan men niet beter spreken van “heersende zaak” en “dienende zaak”?’5

‘Wat het gebruik van het woord “erf” betreft, deze term wordt – zoals al bij artikel 5.3.1. te kennen is gegeven – in het ontwerpgebruikt in de zin van “grondstuk” (zowel land- als waterpercelen), inclusief eventuele daarop staande opstallen. Uit de redactie van artikel 5.6.1 lid 1 volgt dat deze term daarin zelfs nog iets meer omvat, doordat ook een opstal, los van de grond waarop deze is aangebracht, een “erf” kan zijn. De hoofdzin van dit lid spreekt immers niet van “erf” maar van “onroerende zaak”. Het woord erf komt slechts voor in de termen “erfdienstbaarheid”, “heersend erf” en “dienend erf”, die in het juridisch spraakgebruik zo ingeburgerd zijn dat zij moeilijk door een andere term kunnen worden vervangen. De door de commissie voorgestelde termen “heersende zaak” en “dienende zaak” hebben hun ongebruikelijkheid tegen, terwijl zij niet aansluiten bij de term “erfdienstbaarheid”. Door de duidelijke redactie van artikel 1 lid 1 en door artikel 10 lid 2 zijn geen praktische moeilijkheden te vrezen.’6

‘De commissie zou gaarne vernemen wat in het burenrecht moet worden verstaan onder de term “erf”, waarbij zij aantekende dat in de literatuur zowel wordt verdedigd dat daaronder tevens is begrepen een opstal, los van de grond indien deze opstal als zelfstandige zaak beschouwd kan worden. Vooropgesteld moet worden dat de term “erf”, niet alleen in titel 5.4 wordt gebezigd maar ook in de titels 5.3, 5.5, en 5.6. In al die titels heeft die term in beginsel betekenis van een stuk grond met inbegripvan de daarbij een geheel vormende gebouwen en werken; (…). Onder de term kan ook een opstal vallen los van de grond, indien deze opstal als zelfstandige zaak kan worden beschouwd. Dit laatste is in het bijzonder van belang voor erfdienstbaarheden, waar de redactie van artikel 5.6.1 mede op dit geval is afgestemd. Overigens dient in het oog te worden gehouden dat niet alle bepalingen die van “erf” spreken zich voor toepassing op zelfstandige opstallen lenen. Men denke bijvoorbeeld aan artikelen 5.3.9-11, 5.4.8, 5.4.9, 5.4.10 en 5.4.11. Ook bedenke men dat de rechtsverhouding tussen de eigenaar van een zodanige opstal en de eigenaar van de ondergrond, niet door de titels 5.3, 5.4, 5.5 en 5.6 geregeld wordt, maar door de regels betreffende het opstalrecht, vervat in titel 5.8.