162 Vrij verkeer van diensten

De eerste zaak waarin het HvJ kreeg te oordelen over misbruik van unierecht betrof een zaak waarin een Nederlandse procesgemachtigde was verhuisd naar België. Aangezien alleen in Nederland woonachtige personen als procesgemachtigde konden optreden werd hem de bevoegdheid om zijn cliënt nog langer te vertegenwoordigen ontzegd. Dit was volgens de cliënt in kwestie in strijd met het vrij verkeer van diensten (thans art. 56 VWEU). Het HvJ oordeelde dat deze woonplaatseis inderdaad een beperking van het vrij verkeer van diensten vormde maar dat lidstaten wel maatregelen mogen treffen om te voorkomen dat een persoon enkel door het verhuizen naar een andere lidstaat zich aan de nationale beroepsregels zou kunnen onttrekken.1 Vervolgens komt het HvJ tot de conclusie:

Het is een lidstaat dus toegestaan om regels te stellen op het moment dat personen het vrije verkeer van diensten gebruiken om nationale (beroeps)regels te omzeilen. Het HvJ geeft vervolgens aan dat van een dergelijke omzeiling sprake kan zijn als de werkzaamheden geheel of voornamelijk gericht blijven op het grondgebied van de betreffende lidstaat. Het HvJ heeft het niet over misbruik van unierecht maar spreekt van het zich onttrekken aan en omzeilen van nationale regels. Deze ‘omzeilredenering’ komt terug in latere rechtspraak en is ook gebruikt in de sfeer van vrij verkeer van goederen (thans art. 28 en 29 VWEU).3 In de zaak Leclerc overwoog het HvJ dat de export van in Frankrijk uitgegeven boeken naar een andere lidstaat waarbij de boeken vervolgens weer naar Frankrijk zouden worden geïmporteerd, valt onder het vrije verkeer van goederen.4 Het HvJ voegde daaraan toe dat dit niet geldt