11.5.1 Wat is het juridische begrip van godsdienst?

Godsdienst of levensovertuiging kunnen het beledigende karakter aan een uitspraak ontnemen waardoor deze niet strafbaar is. In de recentere nationale jurisprudentie worden deze uitlatingen beoordeeld vanuit een contextbenadering. Indien een beledigende uitlating is geïnspireerd door godsdienst of levensovertuiging dan kan deze inspiratie gelden als context op grond waarvan het beledigende karakter van een uitspraak kan komen te ontvallen. Overigens is niet duidelijk of het beledigende karakter dan komt te vervallen vanwege het feit dat de uitlating een religieuze uiting is die wordt beschermd door de vrijheid van godsdienst, of omdat de religieuze uitlating wordt beschermd door de vrijheid van meningsuiting omdat deze wordt gezien als een bijdrage aan het maatschappelijke debat. Vanwege deze onduidelijkheid heb ik in de bestudeerde zaken de kwalificatievraag of een uitlating die is ingegeven door godsdienst een godsdienstige uiting is (in de zin van de godsdienstvrijheid) achterwege gelaten en mij geconcentreerd op de hieraan voorgaande vraag namelijk of de grond waarop de uitlating is gedaan, dus de leer (niet de uitlating) erachter, kan worden gekwalificeerd als godsdienst.

Uit de nationale jurisprudentie betreffende beledigende uitingen ingegeven door godsdienst, komt naar voren dat er verschillende kwalificatiewijzen worden toegepast ten aanzien van de vraag of de (achter)grond van de uiting kan worden gekwalificeerd als geloofsovertuiging. In drie van de vijf bestudeerde uitspraken was er sprake van een subjectiverende kwalificatiewijze, en in de andere twee was er sprake van een objectiverende kwalificatiewijze. Deze uiteenlopende wijze van kwalificeren wordt bevestigd door de wat oudere jurisprudentie over het echtpaar Goeree. Ook daarin wordt door de rechter de ene keer objectiverend en de andere keer subjectiverend gekwalificeerd.