2.2.2.1 De Grondwetten van 1848

De Thorbeckiaanse Grondwetsherziening van 1848 luidde een nieuw tijdperk in voor de gemeentelijke bestuursorganisatie. Hoewel het nieuwe gemeenterecht pas met de Gemeentewet van 1851 operationeel werd, zette de Grondwet van 1848 in een zevental artikelen de lijnen uit waarlangs het gemeentebestuur gestalte zou krijgen. Als grondwettelijke hoofdkenmerken van de nieuwe gemeentelijke organisatie kunnen worden genoemd: de door directe verkiezingen (op basis van censuskiesrecht) gekozen raad aan het hoofd van het gemeentebestuur, waarvan de verdere inrichting en samenstelling bij wet zou worden geregeld. Bovendien vond een belangrijke uniformering van het gemeentelijke bestel plaats; het verschil tussen stedelijke en plattelandsgemeenten verdween en maakte plaats voor een eenvormige bestuursstructuur.