10.2.4 Art. 3:94 lid 3 tweede zin BW

558. Bij een stille cessie wordt de rechtspositie van de schuldenaar bepaald door de tweede zin van art. 3:94 lid 3 tweede BW, die bepaalt: "De levering kan niet worden tegengeworpen aan de personen tegen wie deze rechten moeten worden uitgeoefend dan na mededeling daarvan aan die personen door de vervreemder of de verkrijger." Uit deze bepaling volgt dat de levering, en daarmee ook de overdracht, niet aan de schuldenaar kan worden tegengeworpen dan na mededeling daarvan aan de schuldenaar door de stille cedent of de stille cessionaris.

Door de tweede zin van art. 3:94 lid 3 BW treedt door de stille cessie geen juridische verandering (verslechtering noch verbetering) op in de rechtspositie van de schuldenaar. Hij mag de stille cedent in alle opzichten voor zijn schuldeiser houden en de stille cessionaris voor een derde totdat mededeling is gedaan. De stille cessie kan hem tot het moment van mededeling niet door de stille cedent en de stille cessionaris worden tegengeworpen. Anders dan bijvoorbeeld bij art. 6:34 lid 1 BW speelt de goede trouw van de schuldenaar geen rol. De tweede zin van art. 3:94 lid 3 BW maakt bovendien geen onderscheid tussen de bevoegdheden die alleen betrekking hebben op de stil gecedeerde vordering, zoals de bevoegdheid tot betaling,1 en andere bevoegdheden, zoals de bevoegdheid tot verrekening2 of de bevoegdheid tot het instellen van een eis in reconventie. De tweede zin van art. 3:94 lid 3 BW maakt evenmin onderscheid tussen de verschillende soorten rechtsgevolgen, zoals de goederenrechtelijke, verbintenisrechtelijke, procesrechtelijke of faillissementsrechtelijke rechtsgevolgen. Een dergelijk onderscheid zou niet wenselijk zijn en is bij de overgang van vorderingen, bezien vanuit de schuldenaar, ook niet te maken.3 De cessie is zowel de goederenrechtelijke overgang van de vordering, als de verbintenisrechtelijke schuldeiserswissel.4 De schuldenaar kan derhalve de stille cedent zowel in goederenrechtelijk als in verbintenisrechtelijk opzicht voor zijn schuldeiser houden. Voor de schuldenaar treedt evenmin een feitelijke verandering op in de persoon die zich jegens de schuldenaar voordoet als schuldeiser.5

559. De rechtsgrond voor de bescherming van de schuldenaar is art. 3:94 lid 3 BW zelf. De bepalingen die betrekking hebben op de overgang van vorderingen, zoals art. 6:34 BW, art. 6:130 lid 1 BW en art. 6:149 lid 1 BW zijn in beginsel niet van toepassing en blijven tot het moment van mededeling buiten beschouwing. Dat zij buiten beschouwing blijven tot het moment van mededeling, volgt uit de tweede zin van art. 3:94 lid 3 BW. Het volgt bijvoorbeeld niet uit de ( overeenkomstige) toepassing van bepalingen zoals art. 6:130 lid 2 BW of art. 6:149lid 3 BW. Vanaf het moment van mededeling aan de schuldenaar zijn de gewone regels van de overgang van vorderingen van toepassing. De rechtspositie van de schuldenaar wordt bij de stille cessie eerst vanaf het moment van mededeling bepaald door de bepalingen inzake de rechtspositie van de schuldenaar bij de overgang van vorderingen, zoals art. 6:34, 6:130 lid 1, 6:145 en 6:149 lid 1 BW en art. 136 Rv.

560. De tweede zin van art. 3:94 lid 3 BW dient ter bescherming van de schuldenaar. Net als bij art. 6:34 BW is het derhalve ter keuze aan hem of hij zich op de bepaling wil beroepen of niet.6 De schuldenaar kan zich jegens de stille cedent of jegens de stille cessionaris erop beroepen dat de levering niet heeft plaatsgevonden totdat aan hem mededeling is gedaan, maar hij kan ook afzien van de bescherming. In dat geval is zijn rechtspositie dezelfde als de schuldenaar bij een 'gewone' cessie die gepaard gaat met een (privatieve) last tot inning aan de stille cedent.