Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/III.B.2.4:III.B.2.4 De notaris-executeur is ''betrokken'partij-notaris

Executele (Publicaties vanwege het Centrum voor Notarieel recht) 2007/III.B.2.4

III.B.2.4 De notaris-executeur is ''betrokken'partij-notaris

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Tot zover: de notaris-executeur is in mijn ogen 'betrokken' partij-notaris. Hetzelfde geldt in beginsel voor de notaris van de 'tegenover' de executeur staande erfgenamen.

Of het fenomeen'partij-notaris' wenselijk1 is, is vers twee. Het is, getuige artikel 25 van de Verordening Beroeps- en Gedragsregels, wel een feit waar men niet om heen kan: 'De notaris die naar buiten optreedt als partij-adviseur maakt jegens derden tijdig kenbaar dat hij in die hoedanigheid optreedt'.

De notaris-executeur zal zich op grondvan het bepaalde in art. 4:186 lid2 BW in het boedelregister doen inschrijven als bij de afwikkeling 'betrokken' notaris. En in zijn correspondentie zal hij zo veel mogelijk aangeven dat hij handelt in zijn hoedanigheid van executeur en niet als boedelnotaris.Wellicht wijst hij de erfgenamen, bij wijze van spreken, zelfs op de mogelijkheid om een andere notaris in de arm te nemen die namens hen optreedt in de hoedanigheid van'partij-notaris'. Ook deze notaris mijdt in zijn correspondentie de term boedelnotaris. Zeer recentelijk, op 22 maart 2007, heeft de Notariskamer van HofAmsterdam2de touwtjes op dit gebied nog eens aangetrokken

'Over de klacht met betrekking tot het overschrijden door de notaris van zijn rol als executeur oordeelt het hof als volgt. Hoewel de notaris zich niet uitdrukkelijk heeft geafficheerdals boedelnotaris, maar, naar zijn zeggen, als betrokken notaris, heeft hij op zijn minst de schijn gewekt als boedelnotaris op te treden; daaraan doet niet af dat de notaris zich als zodanig niet in heeft laten schrijven in het boedelregister. Zo heeft de notaris niet slechts zelf een notariele akte van erfrecht verleden met betrekking tot de onderhavige nalatenschap, maar heeft hij ook een vaststellingsovereenkomst opgesteld met het doel om de overeenstemming van de erfgenamen betreffende de erfrechtelijke positie van klaagster sub 1 vast te leggen bij akte ten overstaan van hem zelf te verlijden. Bovendien is de notaris in de procedure bij de sector kanton van de Rechtbank [...] opgetreden als boedelnotaris. Het hof acht deze handelwijze onjuist aangezien de functie van executeur en die van boedelnotaris op gespannen voet met elkaar kunnen komen te staan. Ook is van toestemming van de erfgenamen om als boedelnotaris op te treden niet gebleken.'

Nogmaals: daar waar alles gladjes verloopt, zal de notaris-executeur de hele boedelafwikkeling ter hand nemen, waarbij een collega wellicht voor de benodigde akten zoals verklaring van executele of akte van verdeling zorgdraagt. De kunst is echter altijd om ook de omstandigheden te scheppen waarin alles gladjes kan verlopen. Dit begint met 'transparantie van petten' oftewel scheiding van hoedanigheden. In ieder geval gaat het (tegelijkertijd) zijn van (partijdig) notaris-executeur en boedelnotaris (onpartijdig) niet hand in hand. Treffender dan de Antwerpse hoogleraar Puelinckx-Coene c.s.3 kan het dan ook niet gezegd worden:

'De boedelnotaris is de notaris van geen enkele partij. Sommige notarissen zijn nochtans geneigd om zich op te stellen als de notaris van de partij die hem heeft laten aanstellen. Het is toch evident dat de staat van vereffening niet eerst ter nazicht (en goedkeuring) toegezonden wordt aan ''zijn client'' en rekening gehouden wordt met diens opmerkingen vooraleer die staat aan alle partijen over te maken. Om het even welk ''bevoorrecht contact'' met zijn''client''en afzonderlijke bijeenkomsten, waarop niet alle partijen werden uitgenodigd, zijn uit den boze [...]'

Indien een executeur derhalve behoefte heeft aan 'partijdige raad', dient hij dan ook geen boedelnotaris aan te wijzen, maar een partij-notaris.

Een hobbel voor de 'partijdige' notaris-executeur zou nog kunnen zijn het bepaalde in art. 9 van de Verordening beroeps- en gedragsregels waarin voorgeschreven wordt dat de notaris die opdracht krijgt tot afwikkeling van een onverdeeldheid niet partijadviseur van de opdrachtgevers kan zijn, maar de belangen moet behartigen van allen die bij de onverdeeldheid betrokken zijn. Ook deze bepaling ziet echter op de boedelnotaris en niet4op de notarisexecuteur, die zijn opdracht niet van de erfgenamen krijgt maar van erflater.

Dat de wet in art. 4:145 lid 2 BW spreekt van vertegenwoordiger van de erfgenamen dient, gelet op het bepaalde in art. 3:77 BW BW, slechts in het licht gezien te worden van het feit dat het zelfstandig handelen van de executeur uiteindelijk toegerekend wordt aan de erfgenamen,5 die immers rechtsopvolger onder algemene titel van erflater zijn. In deze geest moet met enige goede wil ook het recente arrest van de Notariskamer van Hof Amsterdam van 8 december 20056 uitgelegd worden. In dit arrest geeft het hof aan dat uit art. 4:145 lid 2 BW volgt dat de executeur alleen de belangen van de erfgenamen behartigt, hetgeen niet wegneemt dat de executeur de gerechtvaardigde belangen van anderen moet eerbiedigen en naar vermogen dient te voorkomen dat deze worden geschonden. Het hof benadrukt dat dit echter iets anders is dan het behartigen van de belangen van 'derden', te weten in casu de partner met wie erflater hadsamengewoond'met' een samenlevingscontract, tevens inhoudend een verblijvensbeding. Mijns inziens anders gezegd: een executeur staat met de erfgenamen in een rechtsverhouding en met een niet-erfge-naam in beginsel niet. Voor legitimarissen7 geldt het bepaalde in art. 4:78 BW (informatie) en voor legatarissen het bepaalde in art. 4:119 BW (kennisgeving).

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.