18.4.2 Enige observaties ten aanzien van interdisciplinaire samenwerking

De notaris dient onpartijdig te zijn, of hij zijn beroep nu alleen, in een verband met andere notarissen of in een verband met andere beroepsbeoefenaren aangaat. Dat is in IDS verhoudingen niet altijd eenvoudig. In veel combinaties met advocaten vormen de notarissen een minderheid. Een andere ‘diersoort’ bovendien. IDS kantoren zijn dan ook vaak voor wat betreft hun organisatie en voorzieningen als advocatenkantoren ingericht. Het is dan in veel gevallen vooral aan de notarissen zelf om binnen die niet bij voorbaat faciliterende of begripvolle Umwelt een eigen werkomgeving in te richten die voldoet aan de op de uitoefening van het ambt toepasselijke regels. Dat de rollen van advocaten en notarissen verschillen behoeft geen toelichting. Dat de dynamiek in de uitoefening van het beroep soms anders kan zijn naar ik veronderstel evenmin. Hoeveel technisch inhoudelijke overeenkomsten er tussen advocaten en notarissen ook mogen zijn, vooral waar deze zich op hetzelfde rechtsgebied opereren, hun rollen en verantwoordelijkheden zijn anders. De beroepen trekken doorgaans ook iets andere menstypen aan. Generaliserend is het ‘advocaat-type’ iets extraverter, impulsiever en misschien ook wel gedrevener dan het ‘(kandidaat-)notaris-type’ dat wat introverter, beschouwender en wegender is. Een goede samenwerking tussen deze beroepsgroepen binnen één kantoorverband vraagt, zoals alle goede samenwerkingen tussen niet gelijksoortigen, wetenschap van, en begrip voor elkaars verschillen, taken en verantwoordelijkheden. Voor de notariële staak vraagt dit als andersoortige minderheid een actieve, constructieve maar ook (positief) kritische opstelling.

Veel grotere IDS kantoren zijn formeel ingericht als combinaties van vrije beroepsbeoefenaren zonder hiërarchie, maar worden feitelijk geleid als bedrijven met een bestuur dat de koers bepaalt. Gezien de vaak strakke sturingslijnen langs omzetdoelstellingen is er in die omgevingen effectief niet altijd evenveel ruimte voor een onafhankelijke beroepsuitoefening door notarissen. Daar staat tegenover dat de notariële beroepsuitoefening naar ik meen bepaald gediend is met een omgeving die inhoudelijk competitief, prikkelend en innovatief is. Ingewikkelde zaken zijn gediend met een interdisciplinaire benadering. In veel complexe zaken worden de betrokken partijen ondersteund door hun eigen teams van advocatuurlijke, notariële en andere specialisten. Daar is dan ook minder behoefte aan notariële onpartijdigheid. Maar daar is onverminderd behoefte aan notarissen die hun wettelijke opdracht kennen en hun verantwoordelijkheden durven nemen. Een eenvoudig voorbeeld.

De transactie, waarvan ondertekening van de notariële akte inhoudende de levering en conversie het sluitstuk is, moet worden geclosed. De laatste volmacht waar reikhalzend naar werd uitgezien wordt per koerier aangeleverd. De volmacht, getekend namens een Zuid-Amerikaanse entiteit, is echter niet, zoals meermaals nadrukkelijk verzocht, voorzien van een legalisatie van de handtekening van de ondertekenaar, noch van een verklaring omtrent diens vertegenwoordigingsbevoegdheid. De advocaat vraagt, smeekt en gebiedt uiteindelijk de notaris genoegen te nemen met de volmacht in zijn gepresenteerde vorm. De notaris vraagt op zijn beurt aan de advocaat dan in een opinie te willen verklaren dat hij overtuigd is van bevoegdelijke ondertekening van de volmacht door de daarin genoemde persoon. De advocaat weigert dit met als argument dat hij dit natuurlijk niet zonder meer kan verklaren, waarop de notaris met een rustig gebaar zijn vulpen dichtschroeft.1