Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/6.4.4.2:6.4.4.2 De mate van schuld: het element ‘grove’ in grove schuld

Bewijsrecht in fiscale bestuurlijke boetezaken (FM nr. 180) 2024/6.4.4.2

6.4.4.2 De mate van schuld: het element ‘grove’ in grove schuld

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Het element ‘grove’ dient, als onderdeel van de schuldgradatie ‘grove schuld’, afzonderlijk te worden gesteld en bewezen. Uitdrukkelijk moet dus ook de mate van de slordigheid, onachtzaamheid of nalatigheid uit het dossier naar voren komen. De inspecteur en de feitenrechter kunnen in de verleiding komen om dit aspect uit het oog te verliezen.1 De Hoge Raad is echter streng en casseert uitspraken waarin de mate van schuld niet is gespecificeerd, onvoldoende is onderbouwd, of waarin de feiten en omstandigheden onvoldoende aanknopingspunten bieden voor de conclusie dat er sprake is van een zodanig zware vorm van schuld, dat die in laakbaarheid aan opzet grenst.2 Het feitelijke oordeel dat van een inhoudingsplichtige, die had verzocht om uitreiking van aangiftebiljetten, maar deze niet ontving, daarom niet kon afdragen maar de afdrachtsschuld (wel) op de balans had vermeld, ‘een meer adequaat optreden verwacht had mogen worden’, is bijvoorbeeld ontoereikend voor de gradatie grove schuld.3 Daarmee was immers slechts gesteld dat er sprake was van nalatigheid, door geen aanvullende actie te ondernemen ter verkrijging van de aangiftebiljetten en de bijbehorende betalingskenmerken. Daaruit volgt echter niet hoe ernstig dat niet-optreden precies was: de grondslag voor het verwijt van ‘grove’ schuld ontbrak derhalve. Ook de feitenrechter lijkt in het recente verleden strenger toe te zien op dit aspect,4 hetgeen in de literatuur gesteund wordt.5

Wanneer de schuld voldoende ernstig is om als ‘grove’ schuld te gelden, is een vraag van sterk feitelijke aard.6 Wel is duidelijk dat de inspecteur, om een zodanig ernstig verwijt hard te kunnen maken, concrete, op de situatie van de belastingplichtige toegesneden feiten en omstandigheden zal moeten aandragen.7 Ook op het eerste oog tamelijk forse missers rechtvaardigen niet zomaar de kwalificatie ‘grove’ schuld: de mate van nalatigheid moet immers dermate groot zijn dat deze qua laakbaarheid aan opzet grenst.8 Een omstandigheid als de omvang van het bedrag aan belasting zal (mede) daarom op zichzelf onvoldoende zijn voor de kwalificatie grove schuld.9 De Hoge Raad sluit echter niet uit dat een dergelijke omstandigheid (vermoedelijk in combinatie met andere omstandigheden) grove schuld oplevert.10

Op dit punt bestaat ook een relatie met de aard van het verwijt (had kunnen of had moeten): in zekere zin impliceert die aard een objectieve normstelling van buitenaf.11 Een probleem daarbij kan bijvoorbeeld zijn dat moet worden vastgesteld hoeveel kennis van het belastingrecht van de belastingplichtige mag worden verwacht.12 In het verlengde daarvan kan het verwijt erin zijn gelegen dat de belastingplichtige geen adviseur in de arm heeft genomen, of de zaak niet aan de inspecteur heeft voorgelegd, terwijl hij moest beseffen dat hij de fiscale problematiek ten ene male onvoldoende overzag of sterke aanwijzingen had om aan zijn standpunt te twijfelen.13

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.