Privaatrechtelijke handhaving van mededingingsrecht (R&P nr. 174) 2009/7.10.6:7.10.6 Enkele voor- en nadelen van invoering van de privaatrechtelijke boete

Privaatrechtelijke handhaving van mededingingsrecht (R&P nr. 174) 2009/7.10.6

7.10.6 Enkele voor- en nadelen van invoering van de privaatrechtelijke boete

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Bolt & Lensing hebben de voor- en nadelen van punitive damages in hun preadvies uitgebreid besproken. Ook de mogelijke invoering van punitive damages is in hun preadvies ter sprake gekomen. In navolging van Bolt & Lensing hebben ook Haak & VerLoren van Themaat in hun rapport voor het Ministerie van Economische Zaken de argumenten voor en tegen de invoering van punitive damages onderzocht, toegespitst op de mogelijkheden voor civielrechtelijke handhaving van de mededingingsregels in Nederland.1

Als mogelijke voordelen van de invoering van punitive damages komen zij tot de volgende argumenten:

De gelaedeerde krijgt door de hogere vergoeding een extra stimulans om in actie te komen;

De potentiële laedens krijgt een extra stimulans om de mededingingsregels niet te overtreden;

De verantwoordelijke overheidsorganen (NMa en Commissie) zijn niet in staat alle overtredingen van de mededingingsregels te sanctioneren. Punitive damages kunnen helpen het als gevolg hiervan ontstane handhavingstekort aan te vullen;

Als gevolg van het feit dat punitive damages aan de gelaedeerden toekomen ontstaat een hechtere relatie met de slachtoffers van een mededingingsinbreuk. Het rechtsgevoel van de slachtoffers en de samenleving zou beter kunnen worden bevredigd. Daarnaast zou de laedens zich beter realiseren welke norm is overtreden, zodat hij zich in de toekomst minder snel schuldig zal maken aan schending van die norm.

Als mogelijke nadelen van de invoering van punitive damages noemen zij de volgende argumenten:

Schadevergoeding dient slechts als compensatie voor een schending van een subjectief recht van de gelaedeerde;

De oplegging van straffen is een exclusieve overheidstaak die niet thuis hoort in het privaatrecht;

De privaatrechtelijke handhaving van het mededingingsrecht is met minder waarborgen omgeven dan de bestuursrechtelijke of strafrechtelijke handhaving;

In de Verenigde Staten bestaat geen recht op wettelijke rente. Het verschil in uitkomst tussen treble damages in de Verenigde Staten en single damages in Nederland en de rest van Europa is dus minder groot dan het op het eerste gezicht lijkt. Bij invoering van punitive damages in combinatie met het al bestaande recht op de wettelijke rente dreigt het verkregen bedrag disproportioneel hoog te worden;

Indien punitive damages worden gecombineerd met bestuursrechtelijke sancties van de NMa en de Commissie bestaat het gevaar van strijd met het ne bis in idem-beginsel zoals neergelegd in artikel 4 lid 1 van het Zevende Protocol bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EvRM);

Punitive damages zijn in vervolgzaken (zaken waarin al een uitspraak van een mededingingsautoriteit beschikbaar is) minder gerechtvaardigd, nu de gelaedeerden op vrij eenvoudige wijze voortbouwen op het werk van de mededingingsautoriteiten;

De introductie van punitive damages in een of enkele landen van de $$EU zou een negatief effect hebben op het vestigingsklimaat van ondernemingen. Punitive damages zouden dus in de gehele $$EU mogelijk moeten zijn. Invoering van punitive damages in een of enkele landen van de $$EU zou voorkomen moeten worden.

Het is in beginsel een beleidskeuze van de wetgever om een privaatrechtelijke boete in te voeren. Van genoemde voor- en nadelen is echter het gevaar van een met te weinig waarborgen omgeven procedure en het gevaar van strijd met het ne bis in idem-beginsel een juridisch probleem en geen beleidsmatige keuze. De privaatrechtelijke boete zal alleen kunnen worden ingevoerd indien voldaan wordt aan de waarborgen die door met name het $$EVRM worden gesteld. Ter vergelijk zij opgemerkt dat ook in de Verenigde Staten juist vanuit het perspectief van fundamentele rechtswaarborgen vaker kritische kanttekeningen worden geplaatst bij punitieve privaatrechtelijke sancties door middel van de toekenning van punitive damages.2

In § 7.10.7 zal worden bezien met welke rechtswaarborgen de handhaving met behulp van punitieve privaatrechtelijke sancties door middel van punitive damages omgeven moet zijn om recht te doen aan het $$EVRM en in het bijzonder artikel 6 EVRM.3

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.