5.3.2 Onderhandse aankoop van aandelen

De Wmz werd in Nederland geïntroduceerd ter implementatie van de Europese Richtlijn 88/627/EEG.1 De wet verplicht aandeelhouders in beursvennootschappen om een bepaald aandelenbezit te melden. Tevens bevat deze meldingsverplichtingen voor beursvennootschappen zelf. Doel van deze wetgeving is om transparantie te verkrijgen over wie de grotere aandeelhouders in beursvennootschappen zijn. In 2006 is de Wmz fors gewijzigd. Dit mede ter implementatie van de Transparantierichtlijn.2 Sinds 1 januari 2007 zijn de meldingsregels opgenomen in de Wft.

De regels maken onderscheid tussen meldingen die moeten worden gedaan door uitgevende instellingen, aandeelhouders (en certificaathouders) en bestuurders en commissarissen.

De meldingsplicht voor uitgevende instellingen werd geïntroduceerd in 2006.3 Alle uitgevende instellingen waren op grond van de Wmz 2006 verplicht uiterlijk op 28 oktober 2006 aan de AFM een melding te doen van het geplaatst aandelenkapitaal en de daaraan verbonden stemmen.4 Hierdoor werden de exacte gegevens over het geplaatst kapitaal en de daaraan verbonden stemmen van uitgevende instellingen bekend. Het geplaatst kapitaal en de daaraan verbonden stemmen worden ook wel de noemergegevens genoemd, omdat deze bij de berekeningen voor het doen van meldingen door aandeelhouders in de noemer van de breuk worden geplaatst (zie hierna). Het is de bedoeling dat de gegevens actueel worden gehouden doordat de uitgevende instellingen, elke keer als een wijziging in het kapitaal optreedt van 1% ten opzichte van de vorige melding, hiervan onverwijld melding moeten maken.5 Naast de melding van het kapitaal, dienen ook wijzigingen in het aantal uit te brengen stemmen te worden gemeld. In de praktijk zal dit vaak samenvallen.6 Bij de berekening van het kapitaal en de daaraan verbonden stemmen dienen potentiële rechten, zoals optierechten tot uitgifte van nieuwe aandelen, niet te worden meegenomen.7

Eenieder die beschikking krijgt of verliest over aandelen of stemmen in een uitgevende instelling waardoor hij de drempelwaarden 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 30%, 40%, 50%, 60%, 75% en 95% overschrijdt moet dit melden. Dit is de algemene meldingsplicht uit art. 5:38 Wft. Ook rechten tot het verkrijgen van aandelen (bijvoorbeeld opties) vallen onder de meldingsplicht (zogenaamde potentiële rechten). In de Wmz 2006 is wat meer duidelijkheid gebracht over de vraag wanneer iemand wordt geacht de beschikking te hebben over aandelen of stemmen (toerekening). Zo worden aandelen van dochtermaatschappijen aan de moeders toegerekend8 en dienen de belangen van partijen die een overeenkomst hebben gesloten over een duurzaam gemeenschappelijk beleid inzake het uitbrengen van stemmen (acting in concert) bij elkaar te worden opgeteld.9 Iedere partij bij een dergelijke overeenkomst dient, als het totale belang van alle partijen meldingsplichtig is, het belang van alle partijen te melden.10 Intenties behoeven, in tegenstelling tot in de VS, niet te worden gemeld. Er wordt wel gesteld dat de algemene norm uit art. 2:8 BW overnemers in bepaalde omstandigheden kan dwingen om hun intenties kenbaar te maken, maar dit is geen sterke juridische basis voor dergelijke meldingsplichten.11 Daar kan echter verandering in komen. Naar aanleiding van het voorstel van de Monitoring Commissie in haar rapport van mei 2007 om een dergelijke verplichting in wetgeving op te nemen ligt er inmiddels een wetsvoorstel waarin dit concept is neergelegd.12

De Wmz 2006 heeft ook een zogenoemde passieve meldingsplicht geïntroduceerd voor personen die al een melding hebben gedaan. Indien het uitstaande kapitaal of stemmen van een uitgevende instelling wijzigt (hiervan wordt door de uitgevende instelling melding gedaan) en daardoor het percentage van het kapitaalbelang of stemmen dat door de meldingsplichtige is gemeld een andere drempelwaarde bereikt, zal hij dit moeten melden.13 Deze passieve meldingsplicht ontstaat dus zonder dat de aandeelhouder zelf een transactie verricht. Aangezien deze verplichting volledig buiten medeweten van de meldingsplichtige om kan ontstaan, heeft de AFM een alerteringsfunctie in het systeem ingebouwd. Deze alerteringsfunctie zorgt ervoor dat de meldingsplichtige, als hij daarom heeft verzocht, automatisch per e-mail een bericht krijgt als een mutatie in het register van de AFM is opgenomen ten aanzien van de uitgevende instelling waarin hij eerder een melding heeft gedaan.14

Naast de actieve en passieve meldingsplichten heeft de Wmz 2006 ook een periodieke meldingsplicht geïntroduceerd. Dit houdt in dat als er op 31 december van enig jaar een wijziging is opgetreden in de samenstelling van het belang van de meldingsplichtige, ten opzichte van diens vorige melding, de meldingsplichtige dit moet melden.15 Dit is een aanvulling op de passieve meldingsplicht en ziet specifiek op de omzetting van een potentieel belang in een reëel belang (of vice versa) ten opzichte van het vorige jaar. Hierbij moet worden gedacht aan de omzetting van call opties (potentieel belang) in aandelen (reëel belang).16

Ten slotte is er nog een meldingsplicht geïntroduceerd voor eenieder die de beschikking krijgt of verliest over een of meer aandelen met een bijzonder statutair recht inzake de zeggenschap in een uitgevende instelling.17 Hier wordt gedoeld op prioriteitsaandelen.

Bestuurders en commissarissen van Nederlandse beursvennootschappen zijn verplicht iedere transactie die zij verrichten in aandelen of stemrechten in de vennootschap waarvan zij bestuurder of commissaris zijn te melden aan de AFM.18 Bestuurders of commissarissen dienen de aandelen en stemmen waarover zij beschikken binnen twee weken na hun benoeming te melden.19 Vervolgens dienen alle wijzigingen en transacties te worden gemeld.20 Bepalingen inzake de afdracht van short swing profits, zoals deze in de VS bestaan, komen niet voor.