6.6.1 Rechtbank Oost-Brabant inzake Myguide: feitencomplex en procesverloop

Hieronder geef ik de casus van de zaak MyGuide verkort weer.

De rechtbank merkt op dat de Hoge Raad in het arrest D Group-Schreurs heeft uitgemaakt dat art. 2:11 BW van toepassing is op de buitenlandse (tweedegraads) bestuurder van de Nederlandse (eerstegraads) rechtspersoon-bestuurder van de in staat van faillissement verkerende vennootschappen.2 Daarbij citeert de rechtbank de overweging dat het feit dat D Group zelf is onderworpen aan Belgisch recht (aangezien zij volgens Belgisch recht is opgericht en in België haar (statutaire) zetel heeft (art. 2 Wcc (oud)) niet in de weg staat aan de aansprakelijkheid via art. 2:11 BW.3 Bovendien citeert de rechtbank – naar zij zelf meent – de Hoge Raad in het arrest D Group-Schreurs. In werkelijkheid citeert de rechtbank echter punt 2.5 van de conclusie van A-G Vlas bij dat arrest. Het betreffende citaat houdt in dat art. 2:11 BW niet kan doorwerken in de relatie tussen D Group en haar bestuurders, omdat deze verhouding wordt beheerst door Belgisch recht als het incorporatierecht van D Group waarop het Nederlandse recht niet kan inbreken.

De rechtbank vervolgt met de opmerking dat in commentaren op het arrest D Group-Schreurs in de laatste volzin van voormelde overweging veelal (ook) wordt gelezen dat de Hoge Raad zou hebben beslist dat art. 2:11 BW niet van toepassing is op de bestuurders van buitenlandse eerstegraads rechtspersoon- bestuurders. Dat geval deed zich volgens de rechtbank in de zaak D Group- Schreurs niet voor. De overweging in haar geheel beschouwd, leert – aldus de rechtbank – dat ook buitenlandse (tweedegraads) bestuurders van Nederlandse eerstegraads rechtspersoon-bestuurders ingevolge art. 2:11 BW aansprakelijk kunnen worden gehouden voor onbehoorlijk bestuur. Volgens de rechtbank lijkt de Hoge Raad vervolgens echter de beperking op te leggen dat het incorporatiestelsel eraan in de weg staat om art. 2:11 BW verder te laten doorwerken in de rechtsverhouding tussen de buitenlandse tweedegraads bestuurder en – naar kennelijk mede bedoeld werd – haar (derde- of hogere graads) bestuurders.

Volgens de rechtbank is in de onderhavige zaak sprake van een buitenlandse eerstegraads rechtspersoon-bestuurder (Road Group Holding AG en later MyGuide-Zwitserland) en rijst de rechtsvraag of art. 2:11 BW als bepaling van Nederlands recht en betrekking hebbend op het – wat de rechtbank aanduidt als – “bestier”4 van de bestuurde Nederlandse vennootschap (MyGuide (Nederland) B.V.) zich wel of niet rechtstreeks richt tot de bestuurders van de buitenlandse eerstegraads rechtspersoon-bestuurder, zonder daarmee in te breken in de corporele verhoudingen tussen die eerste- en tweedegraads bestuurders. De rechtbank merkt op dat beantwoording van deze rechtsvraag nodig is om op de vordering van de curator te kunnen beslissen. Indien in het onderhavige geval art. 2:11 BW niet van toepassing is, moet de vordering van de curator immers aanstonds op zijn primaire grondslag worden afgewezen. Daarbij stelt de rechtbank vast dat de tweedegraads bestuurder (Pieper) niet rechtstreeks aansprakelijk kan worden gesteld, aangezien onvoldoende feiten en omstandigheden zijn gesteld om Pieper als (mede-)beleidsbepaler in de zin van art. 2:248 lid 7 BW aan te merken.

De rechtbank oordeelt dat de rechtsvraag beantwoording verdient vóórdat een inhoudelijke behandeling van de zaak plaatsvindt. Indien doorbraak naar de bestuurder van de Zwitserse rechtspersoon-bestuurder op grond van art. 2:11 BW mogelijk is,5 dan volgt een omvangrijk onderzoek naar het al dan niet kennelijk onbehoorlijk vervullen van de bestuurstaak. Wordt in hoger beroep anders geoordeeld, dan is – aldus de rechtbank – zo’n duur onderzoek voor niets geweest. De rechtbank geeft aan dat het antwoord op de onderhavige rechtsvraag ook rechtstreeks van belang is voor de beslechting van talrijke andere – uit soortgelijke feiten voortvloeiende – geschillen waarin deze vraag zich voordoet (art. 392 lid 1 sub b. Rv.). Daarbij tekent de rechtbank aan dat in het bijzonder in het rechtsgebied van de rechtbank de kans bestaat dat malafide ondernemers zich bedienen van net over de grens gevestigde buitenlandse vennootschappen om daarmee bestuurdersaansprakelijkheid te omzeilen. De rechtbank voegt daaraan toe dat deze vraag concreet speelt in een andere voor de betreffende rechtbank aanhangige zaak die op dat moment voor vonnis staat.6 Voor de beantwoording van de vraag dienen volgens de rechtbank ook grote maatschappelijke belangen te worden afgewogen. Enerzijds is daar het belang dat misbruik van vennootschappen wordt tegengegaan door de misbruikwetgeving ruim te kunnen toepassen en te voorkomen dat door het tussenschuiven van een buitenlandse vennootschap deze misbruikwetgeving wordt omzeild. Anderzijds is er het Nederlandse handelsbelang dat bonafide buitenlandse vennootschappen vrijelijk aan het Nederlandse rechtsverkeer kunnen deelnemen zonder dat hun bestuurders worden geconfronteerd met aansprakelijkheden die hun corporatierecht niet kent.

Nadat de partijen in de procedure zich daarover conform het bepaalde in art. 392 lid 2 Rv. hebben uitgelaten, stelt de rechtbank op grond van art. 392 Rv de volgende prejudiciële vraag aan de Hoge Raad:7“Is artikel 11 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek ook van toepassing in het geval waarin een Nederlandse rechtspersoon bestuurd wordt door een buitenlandse rechtspersoon, in die zin dat de aansprakelijkheid van die buitenlandse, besturende rechtspersoon tevens hoofdelijk rust op hen die ten tijde van het ontstaan van de aansprakelijkheid van de besturende rechtspersoon daarvan bestuurder zijn?”