3.2.5 Geschillen van louter vermogensrechtelijke aard

56. Unilever. Nadat Unilever in maart 2004 door middel van een persbericht heeft meegedeeld voornemens te zijn de in 1999 geplaatste preferente aandelen in het eerste kwartaal van 2005 om te wisselen voor gewone aandelen, dient een aantal aandeelhouders een verzoek in tot het instellen van een onderzoek en het treffen van onmiddellijke voorzieningen. Het voornaamste punt van bezwaar tegen het besluit tot conversie is dat Unilever naar hun zeggen in 1999 en de jaren erna het vertrouwen heeft gewekt dat zij de preferente aandelen in de tweede helft van 2004 tegen 6,58 euro per preferent aandeel zou inkopen en dat Unilever derhalve handelt in strijd met de gerechtvaardigde verwachtingen. Unilever voert ten verweer aan dat de verzoekers niet ontvankelijk zijn in hun verzoek, althans dat dit verzoek moet worden afgewezen, omdat zij op oneigenlijke wijze gebruik maken van de enquêteprocedure. De Ondernemingskamer1 overweegt dat aan Unilever kan worden toegegeven dat het verzochte onderzoek – mede – het tussen partijen gerezen vermogensrechtelijk conflict betreft ‘en dat een dergelijk conflict op zichzelf en zonder meer niet kan leiden tot gegronde twijfel aan een juist beleid van de vennootschap, zulks te minder nu geen sprake lijkt te zijn van verstoring van de dagelijkse gang van zaken in de onderneming van de vennootschap’. De Ondernemingskamer toont zich echter eveneens gevoelig voor de stelling van verzoekers dat zij geen, althans onvoldoende inzicht hebben in het besluitvormingsproces en de belangenafweging binnen Unilever ter zake van (de uitgifte van) de preferente aandelen, alsmede in de wijze van totstandkoming van externe berichtgeving van Unilever dienaangaande en dat zij derhalve niet kunnen beoordelen of Unilever hen onjuiste onderscheidenlijk misleidende informatie heeft verstrekt (zie voor dit alles rechtsoverweging 3.3). De Ondernemingskamer concludeert dat in een geval als het onderhavige, ‘waarin het vermogensrechtelijk conflict ook de positie van de vennootschap en het functioneren van haar organen raakt, het verkrijgen van opening van zaken als door verzoekers bedoeld, moet worden beschouwd als een van de doeleinden van een mogelijk onderzoek. Mitsdien kan van oneigenlijk gebruik van de enquêteprocedure door verzoekers, zoals Unilever stelt, niet worden gesproken. Verzoekers worden dan ook in hun verzoek ontvangen.’ (rechtsoverweging 3.4)

57. Hoge Raad. Unilever dient beroep in cassatie in. Zij stelt onder meer dat de Ondernemingskamer heeft miskend dat verzoekers alleen dan in hun enquêteverzoek kunnen worden ontvangen en dat het verzoek alleen dan kan worden toegewezen, indien hetgeen zij aan hun verzoek ten grondslag leggen gegronde rede-nen oplevert om te twijfelen aan een juist beleid van Unilever en dat de enkele omstandigheid dat het vermogensrechtelijke geschil ook de positie van de vennootschap en het functioneren van haar organen raakt, daarvoor onvoldoende is (zie rechtsoverweging 5.1.3). De Hoge Raad2 geeft eerst een inleidende beschouwing. Ons hoogste rechtscollege overweegt in rechtsoverweging 4.2, nadat hij zijn beslissing in OGEM Holding omtrent de doeleinden van het enquêterecht heeft herhaald: ‘Tot de doeleinden van het enquêterecht, zoals deze de wetgever voor ogen stonden, behoort niet de beslechting van geschillen van vermogensrechtelijke aard, noch het doen van onderzoek naar de feitelijke achtergrond van dergelijke geschillen. Wanneer het gaat om een geschil van louter vermogensrechtelijke aard, waarbij de doeleinden van een enquêteprocedure niet verwezenlijkt kunnen worden, kan een enquêteverzoek niet worden toegewezen. Indien het verzoek niets inhoudt dat op die doeleinden betrekking heeft, zal dat verzoek niet-ontvankelijk zijn. Indien het wel op die doeleinden gerichte stellingen inhoudt, maar deze stellingen niet aannemelijk zijn, zal het verzoek weliswaar – indien ook overigens is voldaan aan hetgeen daartoe vereist is – ontvankelijk zijn, maar moeten worden afgewezen.’3 De Hoge Raad komt tot de slotsom dat de Ondernemingskamer het voorstaande niet heeft miskend, nu uit haar beschikking voldoende blijkt welke stellingen van verzoekers naar haar oordeel gegronde redenen opleveren om aan een juist beleid te twijfelen (rechtsoverweging 5.1.4).