Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/6.2.2:6.2.2 Overzicht van bevindingen

Voorlichting door de Belastingdienst in rechtsstatelijke context (FM nr. 177) 2022/6.2.2

6.2.2 Overzicht van bevindingen

Documentgegevens:

Mr. dr. T.A. Cramwinckel, datum 29-07-2022

Datum: 29-07-2022
Auteur: Mr. dr. T.A. Cramwinckel
JCDI: JCDI:ADS661598:1
Vakgebied(en): Fiscaal bestuursrecht / Algemene rechtsbeginselen en abbb
Belastingrecht algemeen / Algemeen
Belastingrecht algemeen / Organisatie Belastingdienst

De bevindingen van de confrontatie van perspectieven bij de casusposities vat ik als volgt samen.

Casuspositie	Type voorlichting	Communicatiewijze	Aard	Tekortkoming	Juridisch perspectief: Mag burger op uiting vertrouwen	Burgerperspectief: Mag burger op uiting vertrouwen	Conflict perspectieven
Autokosten (1)	Telefonische inlichting	Gesproken tekst	Individueel	Onjuist	Nee (dispositievereiste)	Ja, met kanttekening	Ja
De thuiswerkende notaris (2)	Toelichting aangiftebiljet	Geschreven tekst	Algemeen	Fout: onjuiste verwijzing	Nee (dispositievereiste)	Ja	Ja
De camping-exploitant (3)	Brief	Geschreven	Individueel	Onjuistheid	Ja	Ja	Nee, met kanttekening
Het voorbehoud bij het aangifte-programma (4)	Berekening bij aangifteprogramma	Geschreven tekst (elektronisch)	Algemeen	Onjuiste onderliggende rechtsopvatting	Nee (voorbehoud)	Ja, met kanttekening	Ja
Het te eenvoudige formulier (5)	Formulier met toelichting en stroomschema, mededeling aanslagbiljet	Geschreven tekst	Algemeen	Onvolledig/onjuist	Nee (dispositievereiste)	Ja	Ja
De co-ouder (6)	Website + BelastingTelefoon	Geschreven (digitaal) + gesproken (telefonisch)	Algemeen + individueel	Onvolledig/onduidelijk	Nee (dispositievereiste)	Ja	Ja
Revisierente (7)	Website	Geschreven (digitaal)	Algemeen	Onjuist	Ja, met kanttekening (na aanpassing invulling dispositievereiste)	Ja	Nee, met kanttekening

Tabel 16: Overzicht confrontatie perspectieven bij casusposities

Het valt direct op dat de perspectieven in vijf van de zeven casusposities leiden tot een volstrekt ander antwoord op de vraag of de burger op de informatie mag vertrouwen. In vijf van de zeven gevallen leidt dit tot een conflict tussen de perspectieven, in de andere twee uiteindelijk niet, maar met een kanttekening. Wat levert de confrontatie precies op ten aanzien van het probleem dat burgers verwachtingen ontlenen aan voorlichting, maar daar juridisch gezien niet steeds op mogen afgaan?

De belangrijkste knelpunten die uit de analyse van bovenstaande casusposities naar voren komen, zijn:

i.: In het burgerperspectief en het juridisch perspectief wordt een andere ‘brontekst’ gehanteerd als basis voor handelen (aanleiding).
ii.: De perspectieven hanteren andere aanknopingspunten voor gebondenheid van de Belastingdienst aan voorlichting respectievelijk of de burger op de voorlichting mag vertrouwen (oorzaak).
iii.: De perspectieven hebben (deels) een andere kijk op a) de positie van de Belastingdienst bij voorlichting en b) voorlichting als communicatievorm (verklaring).
iv.: Een en ander kan in concrete situaties leiden tot conflicten tussen de perspectieven (gevolg).

De behandelde casusposities zijn representatief voor de knelpunten die zich kunnen voordoen bij het aan voorlichting te ontlenen vertrouwen (paragraaf 6.2.1.1). Dat betekent dat de betekenis van de bevindingen zich niet beperkt tot deze specifieke voorbeelden, maar een bredere relevantie hebben.

Ik licht de knelpunten hierna nader toe. Achtereenvolgens bespreek ik knelpunt i (paragraaf 6.2.3), knelpunt ii (paragraaf 6.2.4) en knelpunt iv (paragraaf 6.3.5). Knelpunt iii werk ik in de volgende onderdelen van dit hoofdstuk uit. Met behulp van inzichten uit beide perspectieven ga ik dieper in op de positie van de Belastingdienst als ‘vertaler’ (paragraaf 6.3) en de specifieke aard van voorlichting als communicatievorm met een ogenschijnlijke eenvoud (paragraaf 6.4).