8.2 Verplichtingen van de verkoper van aandelen

[275] De koopovereenkomst is een bijzondere overeenkomst die mede wordt beheerst door Boek 7 BW. De verplichtingen van de verkoper zijn beschreven in de artikelen 7:9 BW en verder; de bepalingen zijn (grotendeels) van regelend recht. De regeling geldt ook voor koop en verkoop van vermogensrechten, voor zover de aard van het betreffende recht zich daar niet tegen verzet.1 Aandelen worden tot de vermogensrechten gerekend.2 De bepalingen van Boek 7 BW over de verplichtingen van de verkoper zijn in beginsel dan ook van toepassing op koop en verkoop van aandelen.

[276] Voor het hier besproken onderwerp zijn de hoofdverplichtingen van de verkoper van belang. Dat zijn allereerst de verplichtingen tot overdracht van de eigendom van de verkochte zaak en tot aflevering van de verkochte zaak.3 De verplichtingen tot eigendomsoverdracht en aflevering zijn resultaatsverbintenissen.4 De verkoper moet alles doen om het resultaat tot stand te brengen. In zoverre hebben deze verplichtingen aspecten van een inspanningsverbintenis.5

Aandelen zijn in beginsel overdraagbaar.6 De overdraagbaarheid kan evenwel statutair beperkt zijn.7 Voor de levering van aandelen geeft de wet speciale voorschriften over in acht te nemen formaliteiten, die variëren per soort aandeel.8 Hier wordt als uitgangspunt genomen, dat de rechtspersoon de bijzonderheden op het gebied van de overdraagbaarheid en de levering van aandelen in acht neemt. In zoverre heeft de rechtspersoon dan voldaan aan zijn inspanningsverbintenis om eigendomsoverdracht en aflevering tot stand te brengen.

Verder is de verkoper verplicht om een zaak af te leveren, die beantwoordt aan de overeenkomst.9 Deze verplichting wordt aangeduid met conformiteitseis. Het niet voldoen aan de conformiteitseis verplicht tot schadevergoeding, als de tekortkoming toerekenbaar is. Over de mate van toepasselijkheid van dit onderdeel van de verplichtingenregeling op koop en verkoop van aandelen, bestaan verschillende opvattingen.10 Dat debat blijft hier om de volgende reden onbesproken. De objectieve norm die in dit hoofdstuk wordt onderzocht, wordt bepaald door het gedrag van de normale, zorgvuldige schuldenaar in gegeven omstandigheden. Ik meen dat de conformiteitseis de denkbeelden kleurt over het gedrag van zorgvuldige schuldenaars van alle koopovereenkomsten. Dus ook bij specifieke soorten koopovereenkomst waarvoor de conformiteitseis toepassing mist. Ook als de conformiteitseis niet geldt, moet een zorgvuldig schuldenaar zich in beginsel onthouden van gedrag dat afdoet aan de conformiteit.

Het risico van een verkochte zaak gaat bij aflevering over van de verkoper op de koper.11 Bij verkoop van aandelen valt te denken aan risico van waardedaling (door inflatie) en risico van wijziging van wisselkoersen.12 Als een onmiddellijke voorziening de uitvoering van een koopovereenkomst belemmert, kan de rechtspersoon tijdelijk niet voldoen aan zijn verplichting tot eigendomsoverdracht en zijn verplichting tot aflevering. Bij uitstel van het moment van aflevering ten gevolge van de onmiddellijke voorziening – vertraging in de nakoming die tot tekortkoming kan leiden (7.3) – kan de verkochte zaak door tijdsverloop een waardevermindering ondergaan. De conformiteiteis kan dan in het geding zijn.