4.2.2.2 Vergelijking met enkele alternatieve rechtsvormen

Om de AARPI in context te kunnen plaatsen, volgt een kort overzicht van de alternatieve rechtsvormen die in Frankrijk beschikbaar zijn voor samenwerking tussen beroepsbeoefenaren, waaronder advocaten.1

De in 1966 geïntroduceerde société civile professionnelle (SCP) is al besproken. Het belangrijkste voordeel van de AARPI ten opzichte van de SCP schuilt in de beperkte aansprakelijkheid voor beroepsfouten van medevennoten. Bij de SCP zijn de ‘onschuldige’ vennoten en de vennootschap mede aansprakelijk voor wanprestatie, als de opdracht op naam van de vennootschap is aangegaan. Voorheen gold ook als nadeel van de SCP dat iedere vennoot hoofdelijk, dus voor het geheel, aansprakelijkheid was voor vennootschapsschulden, maar dit is in 2011 afgeschaft.2 Daarnaast gold voorheen als nadeel van de SCP dat een uittredende vennoot mocht verlangen dat de zakelijke goodwill van de vennootschap bij de waardering van zijn vennootschapsaandelen (en dus: de hoogte van de uittreedvergoeding) in aanmerking werd genomen,3 terwijl bij de AARPI wat dit betreft de contractsvrijheid prevaleert.4 Sinds 2011 mag in de statuten van de SCP van bedoelde waarderingsregel worden afgeweken,5 waarmee dit nadeel ten opzichte van de AARPI is vervallen. Als nadeel van de AARPI ten opzichte van de SCP wordt wel genoemd dat de AARPI geen toegang heeft totde alleen voor rechtspersonen gegeven mogelijkheid van juridische fusie.6 Verder verschilt het fiscale regime van de SCP van dat van de AARPI. Na introductie van de AARPI is een fiscale doorschuiffaciliteit gecreëerd om ‘omzetting’ van een SCP in een AARPI niet op fiscale hindernissen te laten afstuiten.7 Het betreft geen omzetting (transformation) waarbij een bestaande rechtsdrager voortleeft, maar een ontbinding van de SCP, waarna het vermogen van deze rechtspersoon slechts volgens de regels van het commune recht op de gezamenlijke vennoten kan overgaan.8

Sinds 1992 mag gezamenlijke uitoefening van gereglementeerde vrije beroepen ook in SEP-verband plaatsvinden.9 Men spreekt van de société en participation de professions libérales (SEPPL). Uitsluitend natuurlijke personen die het desbetreffende beroep uitoefenen, kunnen vennoot zijn van een dergelijke vennootschap. In afwijking van de voor de SEP geldende hoofdregel van artikel 1872-1 CC waren de vennoten van een SEPPL aanvankelijk ieder hoofdelijk, dus voor het geheel, aansprakelijk voor gezamenlijke verplichtingen. Deze regel is in 2011 afgeschaft, net als bij de SCP.10 De SEPPL-regels wijken op nog enkele ondergeschikte punten af van de gewone SEP-regels.11

Voor zover beroepsspecifieke regelgeving zich daartegen niet verzet, kunnen sinds 1992 ook kapitaalvennootschappen12 voor gereguleerde vrije beroepen worden gebruikt.13 Men spreekt dan van de société d’exercice libéral (SEL). Men onderscheidt de SELARL,14 de SELAFA,15 de SELAS16 en de SELCA.17 De wet geeft enkele bijzondere voorschriften voor de SEL en verwijst voor het overige naar de wettelijke bepalingen die op de hoofdvorm van het desbetreffende type kapitaalvennootschap van toepassing zijn.18 De keuze voor de ene of een andere rechtsvorm hangt in de praktijk af van factoren als fiscaliteit en aansprakelijkheidsregime. De keuze voor een SEL, waarbij de aansprakelijkheid van de aandeelhouder op soortgelijke wijze beperkt is als bij de Nederlandse kapitaalvennootschappen, laat persoonlijke aansprakelijkheid van de beroepsbeoefenaar die een beroepsfout maakt onverlet.19