IV.17.3.1 Hoofdregel: vrijheid van intrekking

Zoals gezegd is de hoofdregel met betrekking tot de intrekking van onrechtmatige belastende beschikkingen neergelegd in de eerste volzin van § 48 lid 1 VwVfG. Deze bepaling luidt:

Het beginsel van freie Rücknehmbarkeit vloeit voort uit de gebondenheid van het bestuur aan de wet (vgl. art. 20 lid 3 GG1). De gedachte is dat wanneer een beschikking onrechtmatig is, deze moet kunnen worden ingetrokken.2 Daar tegenover staat onder meer de rechtszekerheid.3 In een concreet geval dient een afweging te worden gemaakt. Beide uitgangspunten staan gelijkwaardig tegenover elkaar.4 Het uitgangspunt van freie Rücknehmbarkeit geldt, gelet op de tekst van de bepaling, tevens voor de intrekking van een onrechtmatige begunstigende beschikking. Echter, ten aanzien van laatstgenoemde beschikkingen vindt een nuancering plaats in de tweede volzin van § 48 lid 1 VwVfG. Hierop wordt verderop in dit hoofdstuk ingegaan.5

Blijkens de tekst van de bepaling is de intrekking van een onrechtmatige belastende beschikking een bevoegdheid met beleidsvrijheid.6 Bepaald is immers dat de beschikking ‘kan’ worden ingetrokken. Dat betekent dat het bestuursorgaan, alvorens in te trekken, een belangenafweging dient te maken. Een aantal elementen speelt hierbij een rol. Gedacht kan worden aan de ernst van de onrechtmatigheid, de tijd die is verstreken sinds verlening van de beschikking en aanwezigheid van eventuele andere getroffenen.7